Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/65 K.2025/1379

:.... VEKİLİ :....

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 27/05/2021

KARAR TARİHİ :14/07/2025

KR. YAZIM TARİHİ :14/07/2025

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı aleyhine Gölcük İcra Müdürlüğünün 2019/3189 Esas sayılı takip dosyası ile ..., ..., ..., ... ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...- ...- ..., plakalı araçlar için düzenlenen ancak ödenmeyen sigorta poliçe bedelleri ile ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçların kasko poliçe bedelleri tahsili talep edildiği, davalının borca faize ve ferilerine itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiğini, davalının icra takibine yaptığı itirazın iptaline, haksız ve kötü niyetli davalının %20 icra inkar tazminatı ile cezalandırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretini davalıya yüklenmesine karar verilmesini arz ve talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; davacı tarafın mali mesuliyet sigorta bedellerini talep etme hakkının olmadığını, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları sigorta ücretlerinin tamamı sözleşme yapılır yapılmaz poliçenin teslimi karşılığında peşin ödenir şeklinde olduğu davacının parayı peşin almadığını ispat etmesi gerektiği, araçlar satıldıktan sonraki ücretlerin de talep edildiği, iptal edilen bazı poliçelerden dolayı iade/tutarları olduğunu, davacı tarafa Yapı Kredi Bankasında ödemeler yapıldığı, Türkiye Finans Bankasına, Kuveyt Türk'e ait çeklerin verildiğini, kredi kartları ile ödemelerin yapıldığını bilerek icra takibine işlemiş faize itiraz ederek davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; " 1-Davanın KISMEN KABUL VE KISMEN REDDİNE, 2-Davalının Gölcük İcra Müdürlüğü'nün 2019/3189 Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 45.859,89 TL asıl alacak üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar işletilecek yasal faizi ile birlikte devamına, 3-Alacak likit olduğundan İİK 67/2. maddesi uyarınca 45.859,89 TL üzerinden hesaplanacak %20 oranında icra inkar tazminatına davalıdan tahsil edilerek davacıya verilmesine, 4-Fazlaya yönelik talebin reddine, İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Somrumluluk sigortası Genel Şartları sigorta ücretinin ödenmesi kısmında ' Sigorta ücretinin tamamı, sözleşme yapılır yapılmaz poliçenin teslimi karşılığında peşinen ödenir' şeklinde olduğunu, dolayısı ile davacı tarafın, kanuna göre peşin ödenmesi gereken parayı peşin almadığını ispat etmek ile yükümlü olduğunu, ve bu ispatı yazılı delil ile ispatlamak zorunda olduğunu, ancak davacı ne yazılı sözleşme ile ne de yazılı başka bir delil ile , kanunen peşin alması gereken bir ödemenin vadesini değiştirildiğine ilişkin bir delil sunamadığını, müvekkilinin ödemeleri dikkate alınmadığını,

müvekkiline ait olmayan araçlar için de müvekkilden talep de bulunulduğunu, davalı tarafça yapılmış zorunlu trafik sigortası ve kasko poliçesi devam ederken satılan araçlar için zeyil bedelleri borçtan düşülmediğini, davacı defterlerinde müvekkili adına virman kaydı olmasına rağmen, virman için davacı tarafından herhangi bir yazılı virman kaydı sunulmadığını, cari hesap şeklinde tutulmuş ise önceki dönem defterlerin incelenmesi gerektiğini, davacı tarafın 2015,2016,2017,2018,2019 yılı kebir ve envanter defterlerinin kapanış onayları bulunmadığını,

dolayısı ile davacı lehine delil olma niteliğine haiz olmadığını belirterek ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/10/2023 tarih, 2021/251 Esas ve 2023/530 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ödenmeyen poliçe bedellerinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davalı aleyhine Gölcük İcra Müdürlüğünün 2019/3189 Esas sayılı takip dosyası ile ..., ..., ..., ... ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...- ...- ..., plakalı araçlar için düzenlenen ancak ödenmeyen sigorta poliçe bedelleri ile ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçların kasko poliçe bedelleri tahsili talep edildiği, davalının borca faize ve ferilerine itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiğini, davalının icra takibine yaptığı itirazın iptali istemiyle eldeki davanın açıldığı,

davalı davacı tarafın mali mesuliyet sigorta bedellerini talep etme hakkının olmadığını, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları sigorta ücretlerinin tamamı sözleşme yapılır yapılmaz poliçenin teslimi karşılığında peşin ödenir şeklinde olduğu davacının parayı peşin almadığını ispat etmesi gerektiğini, iptal edilen bazı poliçelerden dolayı iade/tutarları olduğunu, davacı tarafa Yapı Kredi Bankasında ödemeler yapıldığı,

Türkiye Finans Bankasına, Kuveyt Türk'e ait çeklerin verildiğini, kredi kartları ile ödemelerin yapıldığını bilerek icra takibine işlemiş faize itiraz ederek davanın reddini talep ettiği, Mahkemece; asıl alacak miktarı olan 45.859,89 TL bakımından davanın kabulüne, takip öncesinde davalının temerrüte düşürüldüğüne dair dosyada belge bulunmadığından işlemiş faiz yönünden talebin reddine ve davalının haksız olarak itiraz ettiği belirlenen asıl alacak miktarı üzerinden icra inkar tazminatına mahkumiyetine dair karar verilmiş, işbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Uyuşmazlık, davacı sigorta acentasının davalıdan sigorta primi alacağı bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

6102 Sayılı TTK MADDE 1430- (1) Sigorta ettiren, sözleşmeyle kararlaştırılan primi ödemekle yükümlüdür. Aksine sözleşme yoksa sigorta primi peşin ödenir. Özel kanunlardaki hükümler saklıdır.

(2) Sigorta primi nakden ödenir. İlk taksidin nakden ödenmesi şartıyla, sonraki primler için kambiyo senedi verilebilir; bu hâlde, ödeme kambiyo senedinin tahsili ile gerçekleşir.

Aynı kanun MADDE 1431- (1) Sigorta priminin tamamının, taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa ilk taksidin, sözleşme yapılır yapılmaz ve poliçenin teslimi karşılığında ödenmesi gerekir. Karada ve denizde eşya taşıma işlerine ilişkin sigortalarda sigorta primi, poliçe henüz düzenlenmemiş olsa bile, sözleşmenin yapıldığı anda ödenir.

(2) İzleyen taksitlerin ödeme zamanı, miktarı ve priminin vadesinde ödenmemesinin sonuçları, poliçe ile birlikte yazılı olarak sigorta ettirene bildirilir veya bu şartlar poliçe üzerine yazılır, düzenlemesini içermektedir.

Ayrıca 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun "Mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu" başlıklı 91. Madde (1) İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.

(2)Zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin primler peşin ödenir. Ancak, Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık primlerin taksitler halinde tahsil edilmesine ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir şeklindeki düzenlemesi ile zorunlu mali mesuliyet sigorta primlerinin peşin olarak ödeneceği kabul edilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/11404 Esas - 2014/17920 Karar sayılı kararı "..sigorta primi ödeme borcunun genel ilkeleri TTK’nın 1294. ile 1298. maddeleri arasında düzenlenmiş, 2918 sayılı KTK’nın 91/2. maddesinde de zorunlu trafik sigortasına ait primlerin peşin olarak ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları’nın C-1. maddesinde ise zorunlu trafik sigorta ücretinin tamamının, sözleşme yapılır yapılmaz ve poliçenin teslimi karşılığında peşinen ödeneceği düzenlenmiştir. Dava konusu 5 adet zorunlu trafik sigorta poliçelerinde de anılan poliçelerin makbuz yerine geçtiği yazılıdır. Dolayısıyla zorunlu trafik sigorta sözleşmelerinin yapılıp sigorta ettirene teslim edildiği anda prim borçlarının ödenmiş olduğunun kabulü gerekir.

Aksinin ispatı da bunu iddia eden sigortacı davacıya düşer. O halde mahkemenin zorunlu trafik sigorta poliçeleri yönünden, bu poliçelerin makbuz yerine geçtiğini kabul etmeme gerekçesi de açıklanmadan ve bilirkişi raporunda anılan hususun değerlendirilmiş ve poliçelerin makbuz niteliğinde oldukları belirtilmiş olmasına rağmen bu husus değerlendirilmeksizin yazılı şekilde karar vermesi doğru olmamış,..." gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay 11, HD'nin 2019/4547 Esas ve 2019/7183 Karar sayılı ilamı; "...Ayrıca sigorta primi ödeme borcunun genel ilkeleri 6762 sayılı TTK'nın 1294 ila 1298 maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bunun yanında zorunlu trafik sigortasına ait primlerin ödenmesi koşulları 2918 sayılı KTK'nın 91/2 maddesinde ve zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarının c/1 maddesinde belirlenmiştir.

Dava konusu zorunlu trafik sigortası poliçelerinde taksitlendirme olmadığı gibi ücreti tahsil edilmiş makbuz hükmündedir ibaresinin yer aldığı, süper oto kasko poliçelerinde ve kobi paket sigorta poliçesinde primin ilk taksidinin peşin ödendiği belirtilerek taksitli ödeme planı yapıldığı görülmektedir. Bu durum karşısında, dava konusu zorunlu trafik sigorta sözleşmelerinin yapılıp sigorta ettirene teslim edildiği anda prim borçlarının ödenmiş olduğunun kabulü gerekir.

Aksinin ispatı da bunu iddia eden davacıya düşer yine süper oto kasko poliçelerinde primin ilk taksidinin peşin ödendiğinin kabulü ile bu ilk taksit bakımından aksini ileri süren davacının ödenmediğini ispatı gerekir. İlk taksit dışında kalan diğer taksitler bakımından da ispat yükü davalıdadır.

O halde mahkemenin zorunlu trafik sigorta poliçeleri yönünden ücreti tahsil edilmiş olup makbuz hükmündedir ibaresini kabul etmeme gerekçesi açıklanmadan ve diğer süper oto kasko poliçeleri ve kobi paket sigorta poliçesindeki ilk taksitin peşin olduğu hususu ve davalının ödeme savunması değerlendirilmeksizin zamansız hatırlatılan ve yerine getirilen yemine dayanılarak karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir." şeklinde olup, Yargıtay'ın yerleşik kararları bu yöndedir.

Davacı ve davalı tarafın davaya konu dönemi kapsayan 2014-2015-2016-2017-2018 yıllarına ait tüm ticari defteri üzerinde SMMM bilirkişi tarafından inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, inceleme sonrası hazırlanan 01/11/2022 tarihli bilirkişi raporu ile; davacı tarafın ticari defterlerinin TTK hükümlerine uygun tutulduğu, sahibi lehine delil olabileceği, davacı defterlerine göre takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 56.467,96 TL tutarında alacağının olduğu, davalı tarafın incelemeye ibraz ettiği 2014-2015-2016 ve 2018 yılına ilişkin tüm defterlerin işletme hesabı esasına göre tutulduğu,

defterlerin noter açılış tasdiklerin yasal süresi içinde yapıldığı, işletme defterlerinde defterlere sadece gelir ve gider kayıtları yapıldığından davacıya ne kadar borcunun olduğunu tespit etme imkanı bulunmadığını, davacı tarafından düzenlenen muavin defterlerin dökümlerinde görülen ve davalıya düzenlenen faturaların davalının defter kayıtlarında rastlanmadığı bildirilmiştir.

Bankacı, sigortacı ve mali müşavir bilirkişilerin hazırlamış olduğu 23/03/2023 tarihli ek rapor ile; tüm dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler ile davacı ve davalı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, davacı tarafın ticari defterlerinin TTK hükümlerine uygun tutulduğu, sahibi lehine delil

olabileceği, davacı defterlerine göre, takip tarihi itibari ile davacının davalıdan, 45.859,49 TL ana para, 12.073,07 TL faiz (% 9 yasal Faiz üzerinden hesaplanan) 56.467,96 TL tutarında alacağının olduğu,

davalı tarafın incelemeye ibraz ettiği 2014-2015-2016-2018 yılına ilişkin tüm ticari defterlerin işletme hesabı esasına göre tutulduğu, defterlerin noter açılış tasdiklerin yasal süresi içinde yapıldığı, işletme defterinde deftere sadece gelir ve gider kayıtları yapıldığından davacıya ne kadar borcunun olduğunu tespit etme imkanı bulunmadığı, davacı tarafından düzenlenen muavin defterlerin dökümlerinde görülen ve davalıya düzenlenen faturaların davalının defter kayıtlarında rastlanmadığı bildirilmiştir.

Bilirkişilerin hazırlamış olduğu 11/07/2023 tarihli bilirkişi 2. ek raporu ile; TTK m.1230 uyarınca sigorta ettiren davalının sözleşmede kararlaştırılan primi ödemekle yükümlü olduğu ve keza yine TTK m. 1234 uyarınca 1231'inci maddeye uygun olarak istenilen sigorta primini ödemediği heyetimiz teknik bilirkişilerince tespit edilen davalı sigorta ettirenin mütemerrit olduğu, tüm bu tespit ve değerlendirmeler sonucu, özellikle sigorta hukuku bağlamında dosyaya başkaca bir katkısının olamayacağı dikkate alınarak, kök ve 1. ek rapordaki tespit ve değerlendirmelerimizin (hesaplamadan kaynaklı maddi hatanın düzeltilmesi dışında) aynen devam ettiğini ve işbu tespit ve değerlendirmelerimize değişiklik ve ekleme yapmayı gerektirir yeni bir hususun olmadığı bildirilmiştir.

Somut olayda; TTK’nın 1430. maddesi uyarınca sigorta ettiren, sözleşme ile kararlaştırılan primi ödemekle yükümlüdür. İddia ve savunma kapsamında davalı tarafından davacı acente aracılığı ile sigorta poliçeleri yaptırıldığı, taraflar arasında sigorta ilişkisinin kurulduğu, poliçe primlerinin dava dışı sigortalara davacı acente tarafından ödendiği ihtilafsızdır.

Mahkemece; taraflar arasında imzalanan tüm sigorta ve kasko poliçeleri ile varsa prim tahsilat makbuzları eksiksiz getirttirilerek, hangileri taksit, hangileri peşin düzenlendiği, peşin yazanlarda ödemediğini ispat yükü davacıda, taksitli yazanlarda ise ödediğini ispat yükü davalıda olup, yeni bir bilirkişi heyetinden yukarıdaki Yargıtay kararları ışığında davalının ödeme iddiasını buna göre değerlendirilmesinin istenilmesi gerekirken ispat yükünde bu ayrıma gidilmeksizin davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Ayrıca davalı vekilince, müvekkiline ait olmayan araçlar içinde müvekkilinden talepte bulunulduğu ileri sürmüştür. HMK'nın 357/1. maddesi gereğince, istinaf aşamasında bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz. Bu nedenle davalının ilk derece mahkemesinde ileri sürmediği bu savunmasının istinaf aşamasında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere KISMEN KABULÜNE,

2-Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/10/2023 tarih, 2021/251 Esas ve 2023/530 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

8-İİK'nın 36/5 maddesi gereğince Gölcük İcra Dairesinin 2019/3189 Esas sayılı dosyasına sunulan teminatın yatıran tarafa iadesine,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.14/07/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*