Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/1191 K.2025/1457

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekilinin talep dilekçesinde özetle; talep eden bankanın Bekirpaşa/KOCAELİ şubesine tahsil için yönlendirilen dava konusu 30/09/2024 vadeli, 590.000,00 TL tutarlı, ... numaralı, Mertal Yapı Malz. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.(VD. ...) tarafından keşide edilen senedin alacaklı şubenin iade talebi üzerine talep eden bankanın Bekirpaşa şubesinden alacaklı şubeye iade edilmek üzere postaya hazırlanan senedin geri dönüşüme gönderilerek kaybolduğunun anlaşıldığını belirterek dava konusu senedin zayi nedeniyle iptaline ve anılan senedin tedbiren ödemeden men yasağına, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... Davanın REDDİNE ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; sayın mahkemece her ne kadar senetle hakkın mündemiç olduğu ifade edilerek dava reddedilmiş ise de, senedi elinde bulunduran talep eden banka'nın yetkisiz bir hamil olmadığı ve senet üzerinde yer alan isim kısmında maddi hata olduğunun açık olduğunu, dolayısıyla somut durumda senetle hakkın mündemiç olduğu kuralına aykırılık oluşmamış olup, bu maddi hatanın hakkı etkilemesi kabul edilebilir olmadığını, yeterli araştırma dahi yapılmadan huzurdaki davanın reddedildiğini beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLER

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/05/2025 Tarih - 2024/639 Esas - 2025/284 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.

İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davacı bankanın Bekirpaşa/Kocaeli şubesine tahsil cirosuyla yönlendirilen 30.09.2024 ödeme tarihli,13.12.2023 tanzim tarihli, 590.000,00 TL bedelli, düzenleyeni Mertal Yapı Malzemeleri İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. olan, lehtarı Yapıca Entegre Yapı Market Ltd. Şti. olan bononun davacı elindeyken hata ile geri dönüşüme gönderilmesi nedeniyle zayi olduğunu, bu nedenle anılan bononun iptalini talep ettiği, mahkemece yapılan yargılama sonunda davacının yetkili hamil olmadığından bahisle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı tarafın istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.

6102 sayılı TTK m. 651/I gereğince, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde ''mahkeme'' tarafından iptaline karar verilebilir. Aynı Kanun'un 652/2 maddesi gereğince, iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır ve dava konusu senetlerin zayi olduğu ileri sürüldüğünden, bononun iptali hakkında genel hükümlere göre, değerlendirme yapılması gerekmektedir. Zira m. 778/1 gereğince, bononun ''niteline aykırı düşmedikçe'', TTK m. 757 ila 765 maddesinin iptaline ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmektedir. Bu takdirde senetler bono niteliğine haiz olmadığı takdirde, genel hükümlere göre iptali gerekmektedir.

Atıf yapılan bu maddelere göre ise; "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeye ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir". şeklinde bir düzenleme yer almaktadır.

6102 sayılı yasanın 778/1-a maddesi atfıyla aynı yasanın 681/1.maddesine göre bono açıkça emre yazılı olmasa da ciro ve zilyetliğin geçirilmesi yoluyla devredilebilir. Aynı yasanın 683.maddesine göre ise cironun bono veya bonoya bağlı olan ve “alonj” denilen bir kâğıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması gerekir. Lehine ciro yapılan kişinin ciroda gösterilmesine gerek olmadığı gibi, ciro, cirantanın sadece imzasından ibaret olabilir.

6102 sayılı yasanın 684/1.maddesine göre ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile bonodan doğan bütün haklar devrolunur. Yine aynı yasanın 686.maddesine göre bir bonoyu elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir.

Somut olayda; davaya konu edilen bono suretinin incelenmesinde 6102 sayılı yasanın 777. maddesinde unsurları içeren bono niteliğinde olduğu, anılan bononun iptali talep edildiğinden aynı yasanın 778/1. maddesi gereği bononun ''niteliğine aykırı düşmedikçe'', TTK m. 757 ila 765 maddesinin iptaline ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Buna göre 6102 sayılı 757. maddesine göre bononun iptalini ancak yetkili hamil talep edebilecek olup, yetkili hamilin belirlenmesinde yasanın 681 vd. maddeleri göz önüne alınacaktır.

Eldeki olaya konu bono suretinin incelenmesinde. 30.09.2024 ödeme tarihli,13.12.2023 tanzim tarihli, 590.000,00 TL bedelli, düzenleyeni Mertal Yapı Malzemeleri İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. olan, lehtarı Yapıca Entegre Yapı Market Ltd. Şti. olduğu görülmektedir. Bononun devri 6102 sayılı yasanın 778/1-a maddesi atfıyla aynı yasanın 681.maddesine göre bono ciro ve zilyetliğin geçirilmesi yoluyla devredilebilecektir.

Davaya konu bononun arkasındaki ilk cironun lehtara ait olduğu, lehtarın cirosundan sonraki cironun ise Garanti İstanbul Kurumsal Şubesi ve İntema İnş. ve Tes. Malz. Yat. ve Paz. A.Ş.’ye ait olduğu görülmektedir. Bu şekilde bononun arkasındaki son cironun Garanti İstanbul Kurumsal Şubesi ve İntema İnş. ve Tes. Malz. Yat. ve Paz. A.Ş.’ye ait olduğu anlaşılmıştır.

Davacının dosyaya sunduğu “Senet Alındı Makbuzu”, “Bankaya İbraz” evrakı ve banka kayıtlarına göre davaya konu edilen bononun zilyetliğinin de davacı bankaya devredildiği görülmektedir. Bu durumda 6102 sayılı yasanın 778/1-a ve 681/1. maddeleri gereği dava konusu bononun son ciranta olan Garanti İstanbul Kurumsal Şubesi ve İntema İnş. ve Tes. Malz. Yat. ve Paz.

A.Ş. tarafından ciro ve zilyetliğin devredilmesi suretiyle davacıya devredildiği, aynı yasanın 684/1. maddesi ve 686. maddeleri gereği davacının yetkili meşru hamil sıfatını kazandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda 6102 sayılı yasanın 683/2. maddesi gereği lehine ciro yapılan kişinin ciroda gösterilmesine gerek olmadığı yönündeki yasal düzenleme göz önünde bulundurulduğunda, mahkemece davacının yetkili hamil olduğu nazara alınarak (Benzer yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/10352 esas 2018/2584 karar sayılı ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/15123 esas 2017/2747 karar sayılı ilamı) işin esasına girilerek, davacı tarafından bononun zayi olduğuna dair CD görüntülerinin çözümü de yaptırılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken davanın gerekçede yazılı nedenlerle reddine karar verilmesi yerinde olmamıştır.

Anılan nedenlerle, davacının istinaf talebinin HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının anılan sebeplerle kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dairemiz kararı gereğince işlem yapılması ve davanın yeniden görülmesi için dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,

2-Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/05/2025 tarih, 2024/639 Esas ve 2025/284 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.11/09/2025

Başkan ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Katip ... e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*