Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/250 K.2025/621

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekilinin talep dilekçesinde özetle; muhatabı Ziraat Katılım bankası olan 45.000.-TL tutarlı çeki talep edenin müşterisi Asrubber Mak. Kalıp San. Ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı firmadan, Vakıflar Bankası'nın 64.808.-TL tutarındaki çeki ise Ege Atlaş İş Makineları Yed. Parç. Ser. Otom. İnş. Nak. Ltd.

Şti. unvanlı müşteriden teslim aldığını, talep eden firma çalışanının söz konusu çeki firmanın genel müdürlük adresine Sürat Kargo firması ile ve ... işlem no.su ile gönderdiğini, ancak kargo teslim alındığında kargo poşetinin açıldığını, içerisinden çeklerin alındığını, teslim makbuzlarının geri konulduğunu ve kargo poşetinin bantlandığı, çeklerin kargo esnasında çalındığını, çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve talep edenin ve diğer cirantalar ve keşidecinin menfaatlerini korumak ve tedbir amaçlı olarak ödeme yasağı konulmasını ve çeklerin iptali için tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davanın REDDİNE, 2-Ödeme yasağının derhal kaldırılmasına, bu hususta ilgili banka şubelerine yazı yazılmasına ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; talep eden tarafından istirdat davası açmak hususunda ihtarat yapılabilmesi için çekin çek iptali davasına bakan mahkemeye ibrazı gerektiğini, kanun maddelerinin açık düzenlemesi karşısında mahkemenin çekler dosyaya sunulmadan talep edene istirdat davası açmak için süre vermesi ve davanın reddi kararı hukuka aykırı olduğunu, bir an için mahkemenin istirdat davası için yaptığı ihtaratın hukuka uygun olduğu kabul edilse dahi ihtarat hatalı olduğunu, zira ihtarat tarihinde çek bedeli icra dosyasına ödenmiş ve çekin keşidecisi tarafından iade alındığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Karşı tarafça, istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/10/2024 Tarih - 2024/336 Esas - 2024/736 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; kıymetli evrak iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı talep eden tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davacı tarafından, muhatabı Ziraat Katılım bankası olan 45.000,00-TL tutarlı çek ile muhatabı Vakıflar Bankası olan 64.808,00-TL tutarındaki çekin kendisi tarafından teslim alındığını, firma çalışanının söz konusu çekleri, firmanın genel müdürlük adresine Sürat Kargo firması ile ve ... işlem no.su ile gönderdiğini, ancak kargo teslim alındığında kargo poşetinin açıldığını, içerisinden çeklerin alındığını, teslim makbuzlarının geri konulduğunu ve kargo poşetinin bantlandığını beyan ederek,

çeklerin kargo esnasında çalınmasından dolayı beyan ederek çalınan çekler yönünden öncelikle ödeme yasağı konulmasını ,sonrasında çeklerin iptali için tedbir kararı verilmesini talep ederek eldeki davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 818-(1)-s) maddesi uyarınca çekler hakkında da uygulanacak aynı Kanunun 759. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

TTK'nın 760. maddesine göre mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaı uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Aynı Kanunun 764. maddesine göre ise elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir.

Mahkemece, dava dilekçesinde belirtilen çekler için Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilan yapılmış, bununla birlikte çek hesabının bulunduğu bankalara yazı yazılarak ibraz bilgilerinin sorulduğu görülmüştür. Ziraat Katılım Bankası A.Ş.'nin 27.06.2024 tarihli yazı cevabına göre dava konusu ... seri sayılı çekin, Nurol Yatırım Bankası A.Ş. vasıtasıyla, Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.'nun 11.07.2024 tarihli yazısına göre dava konusu 78616 seri sayılı çekin de Nurol Yatırım Bankası A.Ş. vasıtasıyla ibraz edildiği, takas bankası olan Nurol Yatırım Bankası A.Ş.'nin 08.08.2024 tarihli yazı cevabına göre ise her iki çekin üçüncü kişi Tam Finans Faktoring A.Ş. tarafından bankaya ibraz edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

TTK'nın 818-(1)-(s) maddesi yollaması ile çekler hakkında uygulanacak olan TTK'nın 757-(1) maddesinde "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle çek iptali davaları hasımsız olarak açılan davalardandır.

Çek iptali davalarına ilişkin özel hüküm niteliğinde bulunan 6102 sayılı TTK'nın gerek 758. maddesi ve gerekse de 763. maddesinde, çek iptali davalarında, yargılama konusu olup elden çıktığı ileri sürülen çekin kimin elinde olduğunun bilinmesi veya davanın görüldüğü mahkemeye üçüncü bir kişi tarafından ibrazı suretiyle bilinir hale gelmesi halinde, iptal talebinde bulunan kişiye, çeki elinde bulunduran aleyhinde - görülmekte olan iptal davasından bağımsız olarak - iade davası açılması amacıyla süre verileceği öngörülmektedir.

TTK’nın 818. maddesi yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken TTK’nın 757. ve 758. maddeleri gereğince, zayi nedeniyle açılan iptal davasında dava konusu çeklerin dava dışı 3. kişiler tarafından bankaya ibraz edildiği ve karşılıksız işlemi gördüğünün anlaşılması üzerine, mahkemece iptal isteyen davacıya çekin elinde olduğunu bildiren kişiye karşı istirdat davası açması için (2) haftalık kesin süre verildiği, davacı tarafından verilen (2) haftalık kesin sürede istirdat davasının açılmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde dosya kapsamı delillerle, usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı ve davacının istinaf sebeplerinin de yerinde olmadığı, değerlendirilmiştir.

Kaldı ki, çek iptali davasında verilecek iptal kararı kesin hüküm sonucu doğurmadığından çekin keşidecisi tarafından ödenip teslim alındıktan sonra davacının çek iptali kararı almasında bir hukuki yararı kalmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak talep eden vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Talep edenin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden taraf üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.28/03/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*