Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/268 K.2025/542

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından davacı aleyhine Gebze İcra Dairesinin 2018/32688 Esas sayılı kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığını, söz konusu icra takibine ilişkin borç, tarafların anlaşması ile haricen tahsil edildiğini, dosyada mevcut alacak hacizlerinin varlığı ve alacaklının haricen tahsil yetkisinin kısıtlandığının müvekkilinden gizlendiğini, bu sebeple borcu ödenen icra dosyasının kapanmadığını ve hacizlerin kaldırılmadığını, Gebze İcra Dairesinin 2018/32688 Esas sayılı icra dosyasında davacının borçlu olmadığının tespitini, fazlaya ilişkin ödemelerin istirdadını,

takdir edilecek kötü niyet tazminatını ve dava neticeleninceye kadar hak kaybı yaşanmaması adına ihtiyati tedbir talep etmek için işbu davayı açma zorunluluğunun hasıl olduğunu, arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu ve arabuluculuk başvurularının anlaşamama ile neticelendiğini, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini, cebri icra tehdidi altında yapılan/yapılacak ödemelerin davalıdan geri alınmasını, cüz’i bir teminat karşılığında icra takiplerinin durdurulmasını veya dosyaya yatan paraların reddiyatının dava neticeleninceye kadar yapılmamasını,

ayrıca davalı hakkında kötü niyetle takip borcunun haricen tahsil edilmesi sebebiyle takip miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu icra takibine konu senet alacağının tamamen tahsil edilmediğini, davacının borcunun devam ettiğini, davacının borçlu olduğu 12.12.2017 vade tarihli 74.000,00-TL tutarındaki senedin davalı tarafından Gebze İcra Dairesi'nin 2018/32688 sayılı dosyası üzerinden icra takibine konu edildiğini, bu dosya üzerinden davacının gayrimenkulleri üzerine haciz işlediğini,

icra dosyası üzerinden hacizler nedeniyle davacı tarafa miras kalan gayrimenkuller satış tehdidi altın kalınca davacı tarafın davalı ile irtibata geçtiğini ve hacizler nedeniyle satışın engellenmesi için icra dosyasının kapatılmasını talep ettiğini, davalının ancak dosya alacağının tamamen kapatılması karşılığında bu senedin iade edilebileceğini belirttiğini, o gün ödeme gücü olmayan borçlu davacı 85.000,00-TL tutarında ödeme yaparak öncelikli olarak dosyanın kapatılmasını talep ettiğini, akabinde ise kalan ödemeyi yaptığında senedi iade alacağını belirttiğini,

dosyanın mevcut durumuna ilişkin davacı borçlu vekili Av. ... tarafından araştırma yapıldığını ve bu şartlar dahilinde süreci ilerletme kararı alınarak ödeme yapıldığını, ödemenin davacı borçlu vekili tarafından yapıldığını, icra dosyasından feragat sunulduğu ve senedin taraflarına iadesinin 14.03.2023 tarihinde talep edildiğini, o dönemki icra daireleri uygulamasında feragat ile kapatılması beklenen icra dosyası, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 07/10/2021 tarih ve 2021/973 Esas, 2021/1390 karar sayılı kararı emsal gösterilerek dosyadaki hacizlerin varlığı nedeniyle feragat ile kapatılmadığını,

davacı borçlu vekili Av. ...'un bu sebeple davalıya karşı zor durumda kaldığını, davacı borçlu vekilinin, haricen tahsil bildirimi yapılırsa sorunun çözüleceğini belirttiği için onun talebi doğrultusunda iyi niyetli bir şekilde daha alacağın tamamı tahsil edilmeden haricen tahsil bildirimi ile senedin ona teslimi talep edildiğini, bu şekilde de netice alınamayınca, davacı borçlu vekili Av. ...'un planladığı çözüm gerçekleşmeyince bu şekilde dava açma yoluna başvurduğunu, davalının esasında halen davacıdan alacaklı konumunda olduğunu, davada hukuki yarar bulunmadığını, mevcut durumda senedin ve icra takibinin iptalinin mümkün olmadığını,

senedin iptali, ancak irade sakatlığı ile imza edilmesi yada zayi olması durumunda söz konusu olduğunu, dava konusu olayda böyle bir durum söz konusu olmadığını, senet bedelinin kısmen ödendiği bir durum söz konusu olduğunu, bu durumda senedin iptali talep edilemeyeceğini, 14.03.2023 tarihinde 127.789,93-TL alacak var iken 85.000,00-TL kısmi ödeme yapıldığını, bu nedenle; senet alacağından değil, icra takibinden feragat edildiğini, davacı taraf, hukuki yarar bulunmaksızın, yalnızca senedin iptali ve alacağın yok sayılmasını sağlamak amacıyla bu menfi tespit davasını açtığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... 1-6100 sayılı HMK' nın 2. maddesi uyarınca davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ait olduğundan mahkememizin görevsizliğine, davanın HMK'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE, 2-Karar kesinleştiğinde ve süresi içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli Gebze Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf konusu dava mutlak ticari davalardan olup görevli mahkeme mutlak surette Asliye Ticaret Mahkemeleri olmakla bu hususta 6102 sayılı TTK'nın hükümlerinin oldukça açık bulunduğunu, nitekim, yerleşik Yargıtay içtihatları da bu yönde olup usul ve yasaya aykırı kararın kaldırılarak mezkur davanın Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/12/2024 tarih, 2024/696 Esas - 2024/978 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince görevsizlik kararı verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davacı tarafça Gebze İcra Dairesi'nin 2018/32688 Esas sayılı dosyasından dolayı menfi tespit istemiyle işbu dava açılmış, davalı davanın reddini talep etmiş, mahkemece; dava dilekçesinden de davacının devlet memuru olduğunun anlaşıldığını, tarafların gerçek kişi oldukları, her ne kadar bonodan kaynaklı işler mutlak ticari işlerden olsa da bononun verilmesini gerektirir temel ilişkinin de ticari iş olması gerektiği, bononun dosyanın tarafları arasındaki ticari işten kaynaklı olarak verilmediği, dava sebebinin her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olmadığı,

uyuşmazlığın davacı ile davalı arasında alacak borç ilişkisi bulunup bulunmadığının tespiti olduğu anlaşılmakla mahkemelerinin görevli olmadığına dair karar verilmiş, işbu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Dava, kambiyo senedinden (bono) dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK’nın 4. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. (Yargıtay 19. HD'nin 06/06/2016 tarih, 2016/2493 Esas ve 2016/10147 Karar sayılı ilamı).

Somut olayda, dava 30.08.2024 tarihinde açılmış olup, uyuşmazlığın kambiyo senedinden kaynaklandığı, icra takibinin kambiyo senetlerine özgü ödeme emrine göre düzenlendiği ve alacaklının icra takibinde temel ilişkiden değil kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağının tahsilini istediği, eldeki davadaki istemin de kambiyo senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti olduğu, TTK’nın 4. maddesine göre, davanın ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiği, davanın açılış tarihi itibari ile TTK’nın 5. maddesine göre ticaret mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş, mahkeme kararının kaldırılması gerekmiştir.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,

2-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/12/2024 tarih, 2024/696 Esas ve 2024/978 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.27/03/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*