Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/513 K.2025/524

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; faturası müvekkiline kesilerek müvekkil şirket adına noterlikçe tescil edilmiş olan ... plakalı araçların iki adet treylerin, müvekkil şirkete teslimi konusunda tedbir kararı verilmesini, davalının mülkiyeti müvekkiline ait olan bu treylerleri teslim etmeyerek müvekkilin zararının büyümesine neden olduğunu, müvekkili şirkete sipariş onay formu içeriğinde yazılı 30 adet treyler, sipariş onay formunda yazılı olan sürede teslim edilmediğinden, müvekkil şirketin ticari faaliyeti akamete uğrattığını, davalı ihtilafa konu 30 adet treylerden 23 adedini gecikmeyle teslim etmiş.

Müvekkil tarafından keşide edilen (EK-3) ihtarname sonrasında, 01.04.2024 tarihinde 5 adedini daha teslim ettiğini, ancak 2 adedini hala teslim etmediğini, bu geciken teslimler nedeniyle, müvekkil şirket treylerleri kullanamadığını ve müspet ve menfi zararlara uğradığını, bu nedenle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile 100.000,00 TL. tazminatın, sipariş onay formundaki teslimin gecikmesi tarihinden başlamak üzere, fiili zarar kalemleri, ifa edilmeyen ediminin değeri, masraflar, üçüncü kişiye ödenen tazminat ve ceza,

edimin değerinin düşmesinden kaynaklanan zararların davalı tarafça tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davacının 2022/597 Esas sayılı tefrik edilen dosyasında dava dilekçesindeki 3 nolu istem yönünden talebine ilişkin davanın HMK 119/2 Maddesi uyarınca AÇILMAMIŞ SAYILMASINA, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; dosyaya yasal sürede sundukları 18.11.2024 tarihli dilekçede, maddi tazminat talebinin oluştuğu kalemler ve her bir alacak kalemi için ne miktarda talepte bulunduklarının tam olarak açıklandığı ve somutlaştırıldığını, Mahkemece dosya üzerinden verilen bu kararın hüküm kısmında;"1-Dvacının 2022/597 Esas sayılı Tefrik edilen dosyasında dava dilekçesindeki 3. Nolu istem yönünden talebine ilişkin davanın HMK 119/2 MAdesi uyarında açılmamış sayılmasına.." karar verdiğini ancak davacı olarak 2022/597 esas sayılı bir dosyalarının olmadığını, burada çok büyük bir hukuki hatanın yapıldığını,

mahkemenin ara kararına uygun olarak açıklama ve somutlaştırmanın verilen sürede yapıldığını belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekilinin katılım yolu ile istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın kesin süreye rağmen usule uygun bir şekilde talebini somutlaştırmamış olması, davanın açılmamış sayılmasına neden olduğu, dolayısıyla, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, mahkemenin bu hususta bir değerlendirme yapmamış olmasının, yargılama giderlerinin tazmini ilkesine ve taraflar arasındaki menfaat dengesine aykırı olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 20/12/2024 tarih, 2024/874 Esas - 2024/750 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava tazminat talebine ilişkindir. Mahkemece; davacının 2022/597 Esas sayılı tefrik edilen dosyasında dava dilekçesindeki 3 nolu istem yönünden talebine ilişkin davanın HMK 119/2 Maddesi uyarınca AÇILMAMIŞ SAYILMASINA, karar verilmiş olup, hüküm taraf vekilleri tarafından istinaf edilmiştir. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. 1-Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede;

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 27 ve devamı maddelerinde, dava açılırken ödenmesi gerekli olan harçlar ile eksik harç yatırılmış olması halinde yapılacak işlemler açıklanmıştır.

Anılan yasanın 27. maddesinin son fıkrasında “Harç peşin veya süresinde ödenmemiş ise, müteakip muamelelere ancak harç ödendikten sonra devam olunur.” hükmü, 30. maddesinde de “Mahkeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.

HMK’nın 409. maddesinde (6100 sayılı HMK m. 150) gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.” hükmü bulunmakta olup söz konusu açık yasal düzenlemeler gereğince dava açılırken dava değerine göre peşin olarak yatırılması gereken 1/4 karar ve ilâm harcının eksik alındığının tespiti halinde bu hükümlere göre işlem yapılması zorunludur.

Eldeki uyuşmazlıkta, davacı tarafından eldeki davanın davası ile birlikte Schmitz Cargobull Treyler Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında birlikte dava açılıp tek başvurma harcı ile nispi harç yatırıldığı, eldeki dava tefrik edildikten sonra bu davalı yönünden harçlar tamamlatılmadan yargılamaya devam edildiği anlaşılmakla 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30 ve 32. madde hükümleri uyarınca işlem yapılması için ilk derece mahkemesi kararının kamu düzeni gereğince kaldırılması gerekmiştir.

2-Yargılamanın hukuka uygun ve sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunmanın özgürce ileri sürülebilmesi ve delillerin eksiksiz olarak toplanıp tartışılabilmesi, öncelikle tarafların yargılamadan haberdar edilmeleri ile olanaklıdır. Hasımsız davalar hariç olmak üzere, dava dilekçesi ile duruşma gün ve saati karşı tarafa tebliğ edilmeden ve taraf teşkili sağlanmadan davaya bakılamaz ve yargılama yapılamaz. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2024/4078 esas 2025/589 karar sayılı ilamı)

Hukuki dinlenilme hakkı Anayasanın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin doğal bir sonucudur ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının da en önemli unsurudur.

Bu hak ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 27. maddesinde “Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak, yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, Mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir.” şeklinde düzenlenmekle birlikte bu ifadeleri de kapsayan çok daha geniş bir anlama sahiptir.

Kamu düzeni ile ilgili olan hukuki dinlenilme hakkı çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Davanın tarafları ile vekillerinin davaya ilişkin işlemleri öğrenebilmesi için, tebligatın davanın taraflarına usulüne uygun olarak yapılması, duruşma gün ve saatinin kendilerine bildirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde tarafların hukuki dinlenilme ve bu kapsamda adil yargılanma hakları ihlal edilmiş olacaktır. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2024/4078 esas 2025/589 karar sayılı ilamı)

Somut olayda; davacının taleplerinden "Fiili zarar kalemleri ve diğer tüm maddi zararlarımızın tazminine" kısmı yönünden davanın öninceleme duruşmasında tefrik edildiği, tefrik edilen davanın ayrı bir esasa kaydedildiği ve 20.12.2024 tarihinde tensip tutanağı başlıklı tutanakla tensiben davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olup tefrik edilen dava yönünden taraflara duruşma günü bildirilmeden hüküm tesis edilmiştir.

Mahkemece, hukuki dinlenilme hakkının ihlaline neden olacak şekilde taraflara duruşma gün ve saati bildirilmeden tensiben görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bu hususta kaldırma sebebi sayılmıştır.

3-Kaldırma nedenine göre diğer istinaf istemleri incelenmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; tarafların istinaf başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-4)-6) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Tarafların istinaf başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

2-Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 20/12/2024 tarih, 2024/874 Esas - 2024/750 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-4)-6) ve 355. maddesi uyarınca kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edenlere iadesine,

5-İstinaf edenler tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.26/03/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*