Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/722 K.2025/1334

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekilinin talep dilekçesinde özetle; talep eden bankanın Hendek Şubesince, müşteri ...'ya ait ... – ... numara aralığındaki 10 adet çek yaprağını içeren 1 adet çek defterinin/ boş çek karnesi müşteriye teslim edilemeden kaybolduğunu, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 42. ve 154. maddelerine göre bütün belgelerin 10 yıl müddetle saklanması zorunlu olup aksi suç teşkil etmekte olduğunu, davacı bankanın Hendek Şubesince, ... – ... numara aralığındaki 10 adet çek yaprağını içeren 1 adet çek defteri / boş çek karnesi kaybolduğundan 6102 sayılı TTK'nın madde 82-(7) uyarınca zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davacı vekilinin talebinin reddine ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; talep eden bankanın basiretli tacir sıfatı bulunmakta olduğundan çek yaprakları üzerinde sorumluluğu olması nedeniyle, çek bedellerinin tahsilinin önlenmesi ve talep eden bankanın olası mağduriyetlerinin engellenmesi amacıyla işbu davayı açmak hususunda hukuki menfaatlerinin bulunduğunu, yerel mahkemece dava sırasında ilgili evrakların zayiine dair banka ve kargo şubesine müzekkere yazılmamış ve karar kurulmadan önce kayıp olan evrakların akıbetine dair bilgi ve belge talep edilmediğini, işbu nedenlerle usul ve yasaya aykırı olarak mahkemece eksik incelemelerle verilen davanın reddi kararı hukuka aykırı olduğunu beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/02/2025 Tarih - 2025/89 Esas - 2025/123 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin ise de içeriği itibariyle çek iptali isteminden kaynaklanmaktadır. İlk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmiş karara karşı talep eden tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davacı bankanın Hendek Şubesince, müşteri ...'ya ait ... – ... numara aralığındaki 10 adet çek yaprağını içeren 1 adet çek defterinin/ boş çek karnesi müşteriye teslim edilemeden kaybolduğunu, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 42. ve 154. maddelerine göre bütün belgelerin 10 yıl müddetle saklanması zorunlu olup aksi suç teşkil etmekte olduğunu, davacı bankanın Hendek Şubesince, ... – ... numara aralığındaki 10 adet çek yaprağını içeren 1 adet çek defteri / boş çek karnesi kaybolduğundan 6102 sayılı TTK'nın madde 82-(7) uyarınca zayi belgesi verilmesini talep etmiş, Mahkemece;

davacının ticari belgelerini muhafaza etmekte özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, madde metninde belirtilen haller dışında saklama hususunda özen yükümlülüğünü yerine getirilmemesi sonucu ticari belgelerin kaybolmasının zayi belgesi verilmesi gerekçesi olamayacağı anlaşılmakla zayi belgesi verilmesinin koşulları oluşmadığından talebin reddine karar verilmiş, işbu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davacı tarafça çek defteri hakkında 6102 sayılı TTK'nın 82. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istenilmiştir. Her ne kadar çek defteri 6102 sayılı TTK'nın 82. maddesi kapsamında ticari defter ve belge olmadığından bu madde kapsamında zayi belgesi verilmesi mümkün olmasa da 6100 sayılı HMK'nın 33. maddesinde düzenlenen "uygulanacak normun hakim tarafından re'sen tespit edilmesi ve uygulanması" ilkesi gereğince hakim, uygulanacak normu kendisi tespit eder ve hukuki nitelendirme bakımından taleple bağlı değildir. Bu kapsamda, davaya konu talebin 6102 sayılı TTK'nın 818-(1)-s) maddesi atfıyla "kıymetli evrakın zıyası/ çek iptali" olarak değerlendirilmesi gerekir (Benzer yönde Ankara BAM 22. HD'nin 03/02/2022 tarih,2022/2040 Esas ve 2023/42 Karar sayılı ilamı).

6102 sayılı TTK'nın 818-(1)-s) maddesinde; "Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: ... s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası..." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Kıymetli evrakın zayi olması halinde iptal talebinde bulunabilecekler ise kıymetli evraka ilişkin genel hükümlerden olan 6102 sayılı TTK'nın 651-(2) maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." dolayısıyla zayi sebebiyle çek iptali davası ancak "senedin zıya anındaki yetkili hamili" tarafından açılabilir.

Somut olayda; davacı bankanın dava konusu çeklere henüz hamil olmadığı gibi çeklerin de boş olduğu anlaşıldığından Mahkemece anılan gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddi kararı doğru değildir.

Gerekçeli karar başlığında; talep eden ve vekilinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; talep eden vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle esastan reddine, kamu düzeni nedeniyle yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; Talep edenin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE; 1-)Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/02/2025 Tarih - 2025/89 Esas - 2025/123 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a-Talebin REDDİNE,

b-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

c-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

ç-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde talep edene iadesine,

2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

b-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

c-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

ç-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,

d-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

e-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

f-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.09/07/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*