Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2024/1626 K.2024/1596

Dosyanın Mahkemesine Gönderilmesi 353/1-a-6

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... ÜYE : ... ÜYE : .... KATİP : ...

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI

2024/72 D. İş Esas, 2024/84 D. İş Karar

TARİHİ : 04/03/2024

TALEP EDEN : ... VEKİLİ : ... KARŞI TARAF : ... VEKİLİ :...

TALEP

5174 sayılı kanun 46. Madde gereği defter incelemesi için izin talebi

TALEP TARİHİ : 29/02/2024

KARAR TARİHİ

07/06/2024 (İstinaf için)

KARAR YAZIM TARİHİ

07/06/2024 (İstinaf için)

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/03/2024 tarih, 2024/72 D. İş esas 2024/84 D. İş karar sayılı kararına karşı, talep eden vekili tarafından süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İDDİA

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ...

Ticaret Borsası'nın, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'na göre, borsaya dahil maddelerin alım, satım, fiyat hareketlerini tespit ve ilan etmekle yükümlü olduğunu ve bu kapsamda 17/10/2023 tarihli ihtarname ile davalıya 01/09/2021 tarihinden itibaren tescil işlemlerinin eksik olduğu bildirilip 01/09/2021 tarihinden Eylül 2023 tarihine kadar olan eksik tescil işlemlerini tamamlaması gerektiği ihtarında bulunulduğunu, fakat davalının gereğini yerine getirmediğini, bunun üzerine Borsa Yönetim Kurulu'nca 09/02/2024 tarih ve 62 numaralı toplantısında,

davalının 01/09/2020 tarihinden 31/12/2023 tarihine kadar olan alış ve satış faturaları ile ilgili defter ve evraklarının incelenebilmesi adına hâkim kararı istenmesine dair karar verildiğini beyanla, . ... Şubesi'nin 01/09/2020 tarihi ile talep tarihi arasındaki alış ve satış faturaları ile ilgili tüm ticari defter, evrak ve kayıtlarının tetkikine izin verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı taraf herhangi bir beyanda bulunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılamada;"...5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 46/1. maddesine göre "Borsaya tabi maddelerin en az miktarları üzerinde yapılan alım satım muamelelerinin borsalara tescili zorunludur." ve yine Kanun'un 46/7. maddesine göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidirler. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler."

Öte yandan Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım Veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmelik'in 15/1. maddesine göre; "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler"

Somut olayda; ...

Ticaret Borsası'nın 17/10/2023 tarihli ihtarname ile davalıya 01/09/2021 tarihinden itibaren tescil işlemlerinin eksik olduğunu bildirdiği ve 01/09/2021 tarihinden Eylül 2023 tarihine kadar olan eksik tescil işlemlerini tamamlaması gerektiği yönünde ihtarda bulunduğu, yine 06/11/2023 tarihli ihtarnameyle 17/10/2023 tarihli ihtarnameye karşı verilen cevap içeriğinin hatalı / eksik olduğunu bildirdiği davalıya tescile konu rakamların yeniden düzenlenerek 1 hafta içinde Borsa'ya gönderilmesi gerektiğinı ihtar ettiği görülmektedir.

Buna göre; davalı, talep eden tarafından ileri sürüldüğü üzere, 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesindeki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir ve talep edenin Kanun'un 46/7. maddesi ile Yönetmelik'in 15. maddesine uygun istemde bulunmasında bir isabetsizlik yoktur." gerekçeleri ile;

1-Talebin kısmen kabulü ile, i-... A.Ş. ... Şubesi'nin 01/09/2021 ilâ Eylül/2023 tarihleri arasındaki döneme ait tüm ticari defter, evrak ve faturalarının ...Ticaret Borsası tarafından incelenmesine izin verilmesine, ii-Fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesi ile özetle.

Yerel mahkemece verilmiş olan kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, talep konusunun acele işlerden olmayıp, değişik iş dosyasına konu da edilemeyeceğini, husumet yokluğu nedeniyle talebin reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin tek bir merkezden yürütüldüğünü, şubesinin mevcut olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, söz konusu satış mağazalarının "şube" niteliğinde olduğu düşünülse dahi, şubelerin herhangi bir tüzel kişiliği olmadığından davalarda taraf ehliyetleri de bulunmadığını, müvekkili şirketin satış mağazalarına tebligat yapılmasının dahi hukuka ve yasalara aykırı olduğunu,

ayrıca davanın yetkisiz yerde açıldığından, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin adresi "..." olduğunu, dava konusu mağazaya ilişkin her türlü ticari işlemlerin, tüm Türkiye'de yer alan müvekkili şirketin satış mağazalarındaki ticari işlemler ile birlikte müvekkili şirketin bu adresinde kayıt altına alındığını, ticari defterlere işlendiğini, müvekkili şirketin şirket merkezinin İstanbul'da bulunduğunu, dolayısıyla ilgili kanun hükmü gereğince şirketçe yapılan alım satım işlemleri şirketin merkezince yerine getirildiğinden,

şirket merkezi de İstanbul'da bulunduğundan, müvekkili şirketin işbu kanun hükümlerine tabi olduğu kabul edilir ise, bu işlemlerin İstanbul'daki borsaya bildirilmesi gerekmekte olup, her halükarda müvekkili şirketin ...Ticaret Borsasına herhangi bir bildirimde bulunma zorunluluğu olmadığını, bu sebeple ...Ticaret Borsası'nın müvekkili şirketten herhangi bir bildirimde bulunma veya ücret ödeme talep hakkı bulunmadığından,

talep edenin müvekkili şirkete ait ticari defter ve faturaların incelenmesi hukuka ve yasalara aykırı olacağını, müvekkili şirket mağazasının talep eden tarafa bildirim yapma yükümlülüğü bulunduğunu kabul anlamına gelmemek üzere, 17.10.2023 tarihli ihtarname müvekkili şirkete tebliğ edildikten sonra müvekkili şirket tarafından süresi içerisinde ilgili ihtarnameye cevap verildiğini, 06.11.2023 tarihli ihtarnamenin tebliği akabinde ise defalarca talep eden...

Ticaret Borsası ile iletişime geçilmiş ise de ...

Ticaret Borsası tarafından sağlıklı bir dönüş sağlanmadığını, dava açılmasına müvekkili sebep olmadığından, müvekkili aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilemeyeceğini, ticari defterlerin borsa tarafından incelenmesinin hakim kararı gerektirmesi doğrudan kanundan kaynaklanmakta olup, müvekkili şirketin kendisine karşı dava açılmasında herhangi bir kusuru bulunmadığından mahkemece talebin kabulü halinde dahi müvekkili şirket aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilemeyeceğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

İncelemeye konu uyuşmazlık, talebin kabul kararının eksik incelemeye ve/veya hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı, hükmün fer'ilerinde usul ve yasaya aykırılık bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLER

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/03/2024 tarih, 2024/72 D. İş esas 2024/84 D. İş karar sayılı kararına karşı, talep eden vekili tarafından süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

İddia ve savunmaya mahkemece toplanıp değerlendirilen deliller ile duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere göre; İstinaf incelemesine konu ve esas teşkil eden eldeki dava; 5174 sayılı kanun 46. Madde gereği defter incelemesi için izin talebi istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK’nun 355. maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilir; Yine; HMK'nun 357. maddesine göre de "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz."

Eldeki istem 5174 sayılı yasanın 46. maddesi gereği defter incelemesi için izin talebidir.

5174 sayılı yasanın 46. Maddesine göre istemde bulunabilmek için istemin dava türü olarak esasa alınması davalıya usulüne uygun tebliğ yapılarak savunma ve delilleri sorulmalı ve sonucuna göre karar verilmesi gereklidir. Mahkemece ise davacının bu istemi değişik iş dosyasından incelenmiş davalı tarafın savunması alınmadan karar verilmiştir.

O, halde eldeki davanın dava türü olarak esasa alınması davalıya usulünce tebliğ çıkarılarak davalının savunma ve delillerinin sorulması ondan sonra talep hakkında karar verilmesi gereklidir.

Açıklanan bu nedenlerle karşı taraf vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353-1-a-6. maddesi uyarınca kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılması gerekmiş aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.