Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2024/3284 K.2024/2996

Dosyanın Mahkemesine Gönderilmesi 353/1-a-4

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : .... ÜYE : .... ÜYE : .... KATİP : ....

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI

2024/762 Esas, 2024/987 Karar

TARİHİ : 10/09/2024

DAVACI :..... VEKİLİ : .... DAVALI : .... VEKİLİ :.... TALEP : ....

TALEP TARİHİ : 29/02/2024

KARAR TARİHİ

25/11/2024 (İstinaf için)

KARAR YAZIM TARİHİ

25/11/2024 (İstinaf için) Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/09/2024 tarih, 2024/762 esas 2024/987 karar sayılı kararına karşı, davacı vekili tarafından süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ..........'nın, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'na göre, borsaya dahil maddelerin alım, satım, fiyat hareketlerini tespit ve ilan etmekle yükümlü olduğunu ve bu kapsamda 17/10/2023 tarihli ihtarname ile davalıya 01/09/2021 tarihinden itibaren tescil işlemlerinin eksik olduğu bildirilip 01/09/2021 tarihinden Eylül 2023 tarihine kadar olan eksik tescil işlemlerini tamamlaması gerektiği ihtarında bulunulduğunu, fakat davalının gereğini yerine getirmediğini, bunun üzerine Borsa Yönetim Kurulu'nca 09/02/2024 tarih ve 62 numaralı toplantısında,

davalının 01/09/2020 tarihinden 31/12/2023 tarihine kadar olan alış ve satış faturaları ile ilgili defter ve evraklarının incelenebilmesi adına hâkim kararı istenmesine dair karar verildiğini beyanla, ... ..... Şubesi'nin 01/09/2020 tarihi ile talep tarihi arasındaki alış ve satış faturaları ile ilgili tüm ticari defter, evrak ve kayıtlarının tetkikine izin verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili beyan dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin adresinin İstanbul'da bulunduğunu ve buna göre davanın İstanbul Anadolu Mahkemelerinde açılması lazım geldiğini, ayrıca bildirim yapılacak borsanın .......... olduğunu ve ......... Borsası'nın bildirim yapılmasını isteme yetkisinin bulunmadığını, kaldı ki tarafların bildirim yapılması ve defterlerin incelenmesi konusunda mutabakata vardıklarını ve davanın konusuz kaldığını, yargılama giderlerinin davanın açılmasına sebebiyet veren davacıya tahmil edilmesi gerektiğini beyanla, davanın reddini dilemiştir.

Dairemizce verilmiş olan 07/06/2024 tarih ve .... esas .... karar sayılı kararımız ile;

"...Eldeki istem 5174 sayılı yasanın 46. maddesi gereği defter incelemesi için izin talebidir.

5174 sayılı yasanın 46. Maddesine göre istemde bulunabilmek için istemin dava türü olarak esasa alınması davalıya usulüne uygun tebliğ yapılarak savunma ve delilleri sorulmalı ve sonucuna göre karar verilmesi gereklidir. Mahkemece ise davacının bu istemi değişik iş dosyasından incelenmiş davalı tarafın savunması alınmadan karar verilmiştir.

O, halde eldeki davanın dava türü olarak esasa alınması davalıya usulünce tebliğ çıkarılarak davalının savunma ve delillerinin sorulması ondan sonra talep hakkında karar verilmesi gereklidir." gerekçeleri ile ilk derece mahkemecesince verilmiş olan kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Dairemizce verilmiş olan 07/06/2024 tarih ve .... esas .... karar sayılı kaldırma kararı sonrası ilk derece mahkemesince yapılan yargılamada;"...Dava, 5174 s. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 46. maddesinden kaynaklı hakim iznine ilişkindir.

Davanın, davalı ....ye karşı değil de Samsun Şubesi'ne karşı açıldığı anlaşılmaktadır. Oysa şubenin tüzel kişiliği ve dolayıyla taraf ehliyeti yoktur.

Tüzel kişiye karşı açılması gereken bir dava, tüzel kişinin organı olmayan şubeye yöneltildiğinde dava bu nedenle reddedilemez ise de davacıya 16.07.2024 tarihli duruşmada bu konuda yazılı beyanda bulunması için süre verilmiş ve müteakip duruşmada da özellikle bu konuda beyanda bulunması için söz verilmiş, fakat davacının "davaya tüzel kişiye karşı devam edilmesi" yönünde bir talebi ve beyanı olmamıştır.

Hal böyle olunca, işin esasına dair davanın konusuz kalıp kalmadığına ve yargılama giderlerinin hangi tarafa ait olduğuna ilişkin hususlara girilmemiş ve dava şartı (6100 s. HMK m. 114/1-d) yokluğundan" gerekçeleri ile;

1-Davanın usulden reddine, dair karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile özetle.

Yerel mahkemece verilmiş olan kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili Borsa Yönetimi Kurulunun 09/02/2024 tarih ve 62 toplantı sayılı ve 5174 sayılı kanunun 32.maddesi ile Ticaret borsalarına tabi maddeler ve bu maddelerin Alım ve Satımlarının Tescili Hakkındaki Yönetmelik 15. maddesi gereğince 5174 sayılı kanunun 46. maddesi uyarınca hakim kararıyla ilgili defter ve evrakların incelenmesinin talep edilmesine karar verildiğini, 5174 sayılı kanun gereğince karşı tarafa ait alış faturaları ile ilgili tüm ticari defter, evrak ve kayıtlarının tetkikine izin verilmesi için bu davanın açıldığını,

mahkemece öncelikle 04/03/2024 tarihli ....D.İş Esas ....

Karar sayılı değişik iş kararı ile davalının 01/09/2021 ile Eylül 2023 tarihleri arasındaki döneme ait tüm ticari defter, evrak ve faturalarının incelenmesine izin verildiğini, akabinde davalı ile 10/05/2024 tarihli mutabakatname düzenlenmiş olup, davalı tarafından 17/05/2024 tarihinde evrak ve faturalar müvekkili Samsun Ticaret Borsasına teslim edildiğini, 5174 sayılı kanunun 46/1. maddesi gereğince yapılan alım satım muamelelerinin borsaya tescil işlemini gerçekleştirmesi gerekirken, tescil işlemini yapmamış,

sonrasında müvekkili tarafından davalıya 17/10/2023 ve 06/11/2023 tarihli yazılar ile eksik tescil işlemlerini tamamlaması gerektiği bildirilmesine rağmen, davalı tarafından teslim işlemlerinin yine de yerine getirmediğini, bu nedenle bu davanın açılmasına davalı yanın sebebiyet vermiş olup, müvekkili lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi gerektiğini, her ne kadar mahkemece davanın Samsun şubeye karşı açıldığı belirtilmişse de; dava dilekçesi detaylı şekilde incelendiğinde vergi kimlik numarasının ............

Mağazaları A.Ş.'ne ait olduğu arz ve izahtan vareste olduğunu, bu yönüyle davanın da ....'ne karşı açıldığının çok açık olduğunu, mahkemece bu hususun gözetilmeden usulden ret kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemenin gerekçesinde de belirtildiği üzere şubenin tüzel kişiliği olmadığından davaya taraf olarak eklenmesinin mümkün olmadığını, mahkemenin bahsettiği gibi söz konusu dava şubeye karşı ikame edilmiş olsa idi, şubenin vergi kimlik numarası olmadığından davaya taraf olarak eklenmesi söz konusu olmayacağını, dava açılırken taraf olarak şubenin eklenmesinin UYAP üzerinden mümkün olmadığını,

UYAP üzerinden kontrol gerçekleştirildiğinde davalının ... olduğu açık bir şekilde görüldüğünü belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

İncelemeye konu uyuşmazlık, davanın red kararının eksik incelemeye ve/veya hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı, hükmün fer'ilerinde usul ve yasaya aykırılık bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLER

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/09/2024 tarih, .... esas .... karar sayılı kararına karşı, davacı vekili tarafından süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

İddia ve savunmaya mahkemece toplanıp değerlendirilen deliller ile duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere göre; İstinaf incelemesine konu ve esas teşkil eden eldeki dava; 5174 sayılı kanun 46. maddesi gereği defter incelemesi için izin talebi istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK’nun 355. maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilir; Yine; HMK'nun 357. maddesine göre de "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz."

Davacı dava dilekçesinde, 5174 sayılı yasanın 46. maddesine dayanarak davalı şirketin Samsun Şubesindeki 01/09/2020 tarihinden 31/12/2023 tarihine kadar olan alış ve satış faturaları ile ilgili defter ve evraklarının incelenebilmesi adına, hâkim kararı istenmiş ve dava dilekçesinde hasım olarak ise .... Samsun Şubesi gösterilmiş olup, her ne kadar mahkemece husumetin Samsun Şubesine yönlendirildiğine dair husumetten dava red olunmuşsa da, davacının husumeti ....'ye yönlendirerek doğru hasım gösterdiği, dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Dava dilekçesinde, davalı şirket tüzel kişiliği, davacı tarafça açıkça davalı gösterilmekle, yanılgılı değerlendirme ile Samsun Şubesine husumet yönlendirildiği gerekçe gösterilerek davanın pasif husumet yokluğundan reddi usul ve yasaya aykırıdır.

Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353-1-a-4. maddesi uyarınca kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılması gerekmiş aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.