Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi E.2025/793 K.2025/716

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi ve Havza Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekilinin dava dilekçesinde.

Müvekkili ile davalı arasında yaşanan borç ilişkisi neticesinde davalı borcunu ödeyememiş, buna mukabil 2019 senesi içerisinde 12.02.2019 tanzim, 25.07.2019 ve 25.08.2019 vade tarihli iki ayrı senet verildiği, vade tarihi geldiğinde ... borcunu ödemediğinden senet borçlusu ... ile ...'na ayrı ayrı olmak üzere 26.07.2019 ve 27.08.2019 tarihli protesto çekildiğini, Protestolar icra dosyası celp edildiği takdirde görüleceğini, davalı buna rağmen ödeme yapmadığından dolayı 21.08.2019 ve 27.09.2019 tarihinde tarafınca Havza İcra Müdürlüğü'ne icra takibi başlatıldığı,

öncelikle somut olayda davalılardan ikisinin de kusurlu olduğunu, müvekkilinin senedi aldığında ... borçlarını ödeyemeyecek durumda olduğu sonradan anlaşıldığını, o dönemlerde ve daha öncesinde başkalarına olan borçlarını ödeyemediği şahsına açılan yüklü icra dosyalarının olduğu ve buna rağmen hamiline ciro hükmünde olan senetle borcundan kurtulmaya çalıştığı mahkemece de Havza İcra Müdürlüğü'nün .... ve .... sayılı dosyaları incelendiğinde anlaşılacağını,

öte yandan senedin asıl borçlusu davalı ...'un aleyhine icra takibinin başladığı tarihlerden bu zamana kadar müteahhitlik yaptığı ve kendi payına düşen daireleri toprak sahibi üzerinden sattığı tarafınca tespit edildiğini, davalı ...'un icra takibi sürecinde yanında çalıştığını düşündüğü .... isimli şahıs üzerinden bu şahsa daire satışı gerçekleştirdiğini ve daha sonra asıl alıcıya .... tarafından satış yapıldığı,

bu hususta tapuya güven ilkesini kullanarak tapu satışının iptalini kötü niyetli bir şekilde engellemek ve mal kaçırma suretiyle müvekkiline olan borcunu bilerek beklettiğinin sabit olduğunu, davalı ..., tarafınca tespit edilen 15.09.2020 karar tarihli Samsun 2. Tüketici Mahkemesi .... Esas .... Karar sayılı ilamı neticesinde kendi adına tesciline karar verilen Samsun İli, İlkadım İlçesi, Kalkancı Mahallesi, .... Ada, ....

Parsel sayılı taşınmazda yer alan .... ve .... numaralı bağımsız bölümlerin kendi adına tescilini borcunu ödememek maksadıyla yaptırmadığı kanaatinde olduğunu, bununla ilgili ise tarafınca önlem alınmış olup, Havza İcra Müdürlüğü'nden borçlu ... adına mezkur yerlerin tescili için yetki istenilmiş ve işbu yetki çerçevesinde İlkadım Tapu Müdürlüğü'nde şahsı tarafından tescili yaptırılmış, Tüm bu sebepler çerçevesinde hala müvekkiline ödenmeyen borç hakkında davalıların kötü niyetli hareket ettikleri ve hukuka aykırı işlemler yaptıkları sabit olup,

ülkede yaşanan enflasyon neticesinde aradan geçen süreç göz önüne alındığında paranın alım gücünde yaşanan aşırı kayıp neticesinde HMK'nın 266 ve 267. maddeleri uyarınca, konusunda uzman mali müşavirin de bulunduğu bilirkişi heyeti oluşturularak ilgili resmi kuruluşlardan vade tarihi ile dava tarihi arasındaki enflasyon verilerini gösteren ÜFE-TÜFE oranları, bankalardan faiz oranları ve diğer yatırım araçlarındaki hareketlere ilişkin dökümanlar getirtilerek bilirkişi raporu neticesinde temerrüt faizinin karşılamadığı munzam zararın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinini cevap dilekçesinde.

Davacı tarafça ileri sürülen munzam zararın nedenleri ile zararın miktarına ilişkin vakıa ve dayanaklar dava dilekçesinde gerekçelendirilememiş, muhtemel kar yada farz edilen olası gelir beklentisi üzerinden müvekkili aleyhine iş bu dava açıldığı anlaşıldığını, dolayısı ile salt yüksek enflasyon yada Türk Lirasının aşırı değer kaybetmesi yönündeki açıklamaların soyut nitelikte olup munzam zarara ilişkin hem maddi hemde yasal koşulları taşımayan aleyhteki haksız davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

davacı tarafın munzam zarara ilişkin dava konusu talebini 04.05.2023 tarihli dilekçesinde fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 1.000,00 TL olarak gösterdiğini, 22.05.2023 tarihli beyan dilekçesi ile de dava konusu talebini ıslah ederek dava değerini 231.000,00 TL ye yükselterek ihtiyati haciz talebinde bulunduğunu, davacı tarafın ihtiyati haciz talebi 22.05.2023 tarihli ara kararı ile haklı olarak reddedildiğini,

kararın gerekçesinde de belirtildiği üzere dava konusu talebin munzam zararın tazminine ilişkin olduğu gözetildiğinde davacı tarafça ileri sürülen ihtiyati haciz talebine ilişkin yasal unsurların İİK 257.maddesinde belirtilen yasal şartları taşımadığının açıkça ortada olduğunu, mevcut ve devamı süreçler yönünden de davacı tarafın haksız ihtiyati haciz başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacılar vekilinin ıslah dilekçesinde; Davalı ... ve ... aleyhine mahkememize açmış oldukları senetten kaynaklanan munzam zarar alacağı için talepte bulunduklarını, bahse konu dava kapsamında fazlaya ilişkin talep ve dava haklarını saklı tutarak 1.000 TL dava değeri olarak davayı açtıklarını, yargılama başında talep etmiş oldukları ihtiyati tedbir kararı reddedilmiş olup, ihtiyati haciz talep etme zarureti hasıl olduğunu, bu yüzden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava sonrası ek dava olarak talep edeceklerini ifade ederek, dava değerini 230.000 TL artırarak 231.000 TL olarak belirlediklerini beyan ettiği görülmüştür.

Havza Asliye Hukuk Mahkemesince; " Somut olayda dava, kambiyo senedi özelliklerini taşıyan bonodan kaynaklanmakta olup, TTK'nın 4/1-a ve 5/1 maddeleri gereğince, mutlak ticari dava niteliğindeki uyuşmazlığın ticaret mahkemesi tarafından çözümlenmesi gerektiği," gerekçesiyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesince; " Somut olaya konu dava, kambiyo hukukuna ilişkin olmayıp, tarafların tacir olduğuna ilişkin bir iddia ve delil de bulunmadığı görüldüğü, buna göre eldeki mutlak ticari dava olmadığı gibi dava her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olmadığından nispi ticari dava niteliğinde de olmadığı, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin taraflardan yalnızca birinin ticari işletmesi ile ilgili olması halinde dahi davanın ticari dava olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, bunun yanı sıra munzam zararın tespitine ilişkin eldeki dava, TTK'nın 4/1. maddesinin alt bentlerinde sayılan dava türlerinden de olmadığı, bu haliyle uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olmadığı " gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bu hükme göre ticaret mahkemelerinin görev alanı ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleridir. Ticari faaliyetleri ilgilendiren bütün davalar ticari dava değildir. Bu nedenle ticari işlerle ilgili bütün davalar ticaret mahkemelerinin görev alanına sokulmamış, yalnızca uzmanlık gerektiren hususların ticaret mahkemelerince karara bağlanması esası getirilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Türk Ticaret Kanununun 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.

TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Dava, davacı tarafından davalı hakkında kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ile icra takibine konu edilen senede dayalı alacağın zamanında ödenmemesi sebebi ile oluşan temerrüt faiziyle karşılanmayan munzam zararın tazmini ve alacağın tahsili yönünde açılan davalardaki yargılama giderinin tahsili istemine ilişkin olup taraflar arasındaki ilişkinin mutlak ticari davalardan olmamasına, tarafların tacir niteliğinde olduğuna ilişkin dosyada belge veya iddia bulunmaması ve bu haliyle taraflar arasında uyuşmazlığın nispi ticari davalardan da olmamasına göre uyuşmazlığın Havza Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.

... · Başkan · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Katip · ... · e-imza