Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1274 K.2026/181

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ......tarihinde davalı ...... idaresindeki ...... plakalı aracın kırmızı ışık ihlali yaparak müvekkili .......’e ait olan ve ......sevk ve idaresindeki ......plakalı araca çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davalının Karayolları Trafik Kanunu’nun 84/A maddesi uyarınca asli kusurlu olduğunu, müvekkiline ait araç sürücüsünün ise herhangi bir kusurunun bulunmadığını, kaza sonrası .....sayılı ekspertiz raporu ile 300.000 TL hasar ve işçilik bedeli tespit edildiğini,

aracın ......... tarihinde 290.000 TL bedelle satılması nedeniyle ciddi bir değer kaybı oluştuğunu,....... ve ....... nezdinde yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığını, arabuluculuk aşamasında da tarafların anlaşamadığını belirtmiş ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL değer kaybı alacağı ile kaza tarihi ile satış tarihi arasındaki döneme ilişkin şimdilik 1.000,00 TL ikame araç bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsil edilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili ............ havale tarihli ıslah dilekçesinde özetle; bilirkişi raporundaki tespitlere istinaden başlangıçta talep edilen 1.000,00 TL değer kaybı bedelinin 254.180,00 TL'ye; 1.000,00 TL ikame araç bedelinin 20.000,00 TL'ye ıslah ettiklerini beyan etmiştir.

CEVAP

Davalı ......vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin şirket merkezi olan ......Mahkemeleri veya kazanın meydana geldiği yer olan ......Mahkemeleri olduğunu,.......numaralı ...... poliçesi kapsamındaki 120.000,00-TL tutarındaki teminat limitinin......tarihinde yapılan hasar ödemesiyle tamamen tüketildiğini, poliçe limiti dolduğundan müvekkili şirketin sorumluluğunun kalmadığını, değer kaybı hesabında aracın somut özelliklerinin ve geçmiş hasar kayıtlarının dikkate alınması gerektiğini, araç mahrumiyet bedeli talebinin KTK 92/k maddesi uyarınca teminat kapsamı dışında kaldığını,

müvekkili şirketin usulünce temerrüde düşürülmediğini, avans faizi talebinin yerinde olmadığını ve ancak yasal faiz istenebileceğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinden sorumlu tutulmamaları gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı ......vekili cevap dilekçesinde özetle; .........tarihinde gerçekleşen kazaya yönelik davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, ...... plakalı aracın .......-.......... tarihlerini kapsayan......... poliçe numaralı kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, şirket sorumluluğunun poliçe limitleri ve zorunlu mali sorumluluk sigortası limitlerinin üzerinde kalan kısımla sınırlı olduğunu, ........ tarihinde .........adına 180.000,00 TL ödeme yapılması nedeniyle sorumluluğun sona erdiğini, gerçek zarar ile kusur oranının usulünce belirlenmesi gerektiğini, sigortanın zenginleşme aracı olmadığını belirtmiş ve davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi "... Değer kaybı bedeli yönünden tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı araç sürücüsü ve maliki ile ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı yönünden sorumluluğun şartlarının gerçekleştiği ve anılan davalıların değer kaybı bedelinden sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. Haksız fiilden doğan tazminat alacaklarında kural olarak faiz başlangıcı olay tarihidir. Zarar gören, tazminat alacağına zararın doğduğu an hak kazanır.

Haksız fiillerde olayın vuku tarihinde alacağın muaccel olduğu ve dolayısıyla borçlunun temerrüde düştüğü kabul edilmekte haksız fiil failinin temerrüdü için ayrıca alacağı istemeye yönelik ihtar keşide edilmesine gerek bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 99/1 maddesi ile Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortasının Genel Şartlarının B-2 maddelerinde sigortacının zarar giderim yükümlülüğü, zararın ihbarı ve gerekli belgelerin sigortacıya bildirildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortasının poliçe limiti dahilinde tazminatı ödemekle yükümlü olup, bu sürenin sonunda ödeme yapılmadığı takdirde temerrüt gerçekleşeceği öngörülmüştür.

Anılan düzenleme ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından da geçerlidir. Bu nedenle değer kaybı bedeli yönünden davalı ......yönünden temerrüt tarihi olan......tarihi, davalı ...... yönünden ise kaza tarihi olan ....... tarihi kabul edilmiş; ayrıca dosya kapsamında kazaya sebebiyet veren aracın hususi olduğu anlaşılmakla hükmedilen tazminata yasal faiz uygulanması gerektiği ...

Araç mahrumiyet bedeli yönünden tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı sigorta şirketlerinin karşı aracın ....ve .....sigortacısı konumunda olduğu, ikame araç (araç mahrumiyeti) bedelinin, gerçek zarar dışında aracın hasarlanması nedeniyle uğranılan "dolaylı bir zarar" olması sebebiyle poliçe teminatı kapsamında olmaması nedeniyle bu talebe ilişkin davanın sigorta şirketleri yönünden reddine (Bu yönde bknz.

Yargıtay 4. HD 2023/8085 E. - 2023/11250 K., 2021/26464 E. - 2022/11237 K), karşı araç sürücüsü ve maliki bakımından ise sorumluluğun şartlarının somut olayda gerçekleştiği vefakat kazaya sebebiyet veren aracın hususi olduğu ..." gerekçesiyle "1-Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, A-Değer kaybı bedeline yönelik 254.180,00 TL maddi tazminatın davalı ......'tan kaza tarihi olan .........tarihinden itibaren ve davalı .......'den (poliçe limitleri dahilinde sınırlı sorumlu olmak üzere) temerrüt tarihi olan...... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya dair istemin reddine, -Değer kaybı bedeline yönelik davalı ......hakkında açılan davanın REDDİNE, B-Araç mahrumiyet bedeline yönelik 20.000,00 TL maddi tazminatın davalı ......'tan kaza tarihi olan......... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, -Araç mahrumiyet bedeline yönelik davalı ......ve ......hakkında açılan davanın REDDİNE..." karar vermiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı .......vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının bu kararın eksik incelemeye dayalı, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, aracın pert-total olarak değerlendirilmesi gerekirken doğrudan değer kaybı hesaplamasına gidilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporunun onarımın ekonomik olup olmadığına, güncel rayiç, sovtaj ve onarım maliyetlerine dair eksik inceleme içerdiğini, hava yastıkları açılan aracın pert-total kabul edilmeden değer kaybı hesaplamasının usul ve esasa aykırı olduğunu, pert-total halinde değer kaybı tazminatına hükmedilemeyeceğini,

davacının zorunlu mali mesuliyet sigortasından 120.000 TL ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı olan müvekkili şirketten 180.000 TL ödeme almasına rağmen aracın kendisinde kalması ve ayrıca değer kaybına hükmedilmesinin sebepsiz zenginleşme yasağına aykırı olduğunu, hesaplanan 254.180,00 TL değer kaybı bedelinin fahiş olduğunu, daha önce hasar gören parçalar ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları Ek-1'de belirtilen mini onarım kapsamındaki hasarlar için değer kaybı talep edilemeyeceğini, aracın model yılı ve yüksek kilometresi göz önüne alındığında değer kaybı oluşmayacağını,

ayrıca kazaya ilişkin kusur değerlendirmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin sigortalısına izafe edilen kusura itiraz edildiğini ve dosyanın ATK Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilmesi taleplerinin reddedildiğini belirterek, istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.......Asliye Ticaret Mahkemesinin ....... Esas - .....Karar sayılı dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan/olmayan hususlarla bunlara ilişkin delillerin tartışılması, ret ve üstün tutulma sebepleri, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebep şu şekildedir :

Dava, trafik kazası nedeniyle davacının maliki olduğu ......plakalı araçta meydana gelen değer kaybı ve araç mahrumiyet bedelinin karşı aracın maliki, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısından tahsili davasıdır.

İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

İstinaf incelemesine konu karar başlığında; davalı .......'nin, davacı vekilinin ve davalıların vekillerinin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Değer kaybı bedeline yönelik 254.180,00 TL maddi tazminatın davalı ......'tan ve davalı .......'den (poliçe limitleri dahilinde sınırlı sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya verilmesine, değer kaybı bedeline yönelik davalı ......hakkında açılan davanın reddine, araç mahrumiyet bedeline yönelik 20.000,00 TL maddi tazminatın davalı ......'tan alınarak davacıya verilmesine, araç mahrumiyet bedeline yönelik davalı ......ve ......hakkında açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Kaza tarihinde aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hasarlı hali, hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli indirilmek suretiyle davacının gerçek zararının tespiti gerekir. (Yargıtay 4. H.D.'nin 2021/13793 E-2022/9551 K. sayılı kararı).

Açıklanan içtihat uyarınca davalı sigorta şirketi, davacı sigortalının gerçek zararını karşılamak zorunda olup, aracın hasarsız rayiç değerinden sovtaj değerinin düşülmesiyle kalan miktar gerçek zarar olacaktır. Aracın onarım bedeli ile hasarsız rayiç bedeline ilişkin miktarlar kıyaslanarak araçta pert/total işleminin yapılmasının gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir. Ancak dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda sovtaj bedeline ilişkin bir tespit olmayıp, bu bakımdan Mahkeme hükmü hatalıdır.

Araç değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış (davaya konu kazadan önceki mevcut durumu) haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli, kaza tarihinden önce varsa hasar kayıtları ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak, aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonraki ikinci el satış değerinin tespitiyle aradaki fark gözönüne alınmalıdır.

Bilirkişi tarafından bu kapsamda tanzim edilecek raporda da, araçta oluşacak değer kaybı kaza tarihi itibariyle tespit edilmeli, raporun da taraflarca ve mahkemece denetlenebilir olması önemlidir. Yargıtay 4. H.D. tarafından benimsenen ilke ve yöntemler çerçevesinde, zarara ve aracın durumuna, ikinci el değerine ilişkin somut hiçbir tespit ve değerlendirme içermeksizin, belirlenen araç değer kaybına ilişkin raporlar hükme esas alınmamalıdır.

Ayrıca davalı noterdeki satış bedeli ile değil, gerçek zarardan sorumludur. (Yargıtay 17.H.D.'nin 11/06/2015 T. 2015/194 E. 2015/8549 K. sayılı ilamı)

Buna göre davacı aracında eldeki davaya konu kaza öncesinde de bir hasar kaydı bulunduğu, değer kaybına ilişin tespitin yukarıda açıklanan ilkeleri karşılamadığı, bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle Mahkemece yapılacak iş; aynı veya başka bir makine mühendisinden davacı aracındaki değer kaybı bedelini yukarıda açıklanan ilkelere göre belirleyecek şekilde rapor almak, sonrasında varılacak kanaate göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Kusura ilişkin istinaf talebinin değerlendirilmesinde ise; Alınan bilirkişi raporunun yeterli inceleme ve değerlendirme içerdiği, oluşa ve dosya içeriğine elverişli olduğu, yerleşik içtihatlara uygun düştüğü, bu nedenle bu yönlü istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.