Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/609 K.2025/593

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A-)TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 21/03/2024 tarihinde müteveffa ............'ın, davalı ...............'nın kullandığı ............. plakalı ............'e ait araçta yolcu olarak bulunduğunu, aracın hızlı şekilde ............ ışıklı kavşağına geldiği sırada kavşakta kırmızı ışık ihlali yapan davalı ............ sevk ve idaresindeki ........... plakalı araçla çarpıştığını, kazada birçok ölü ve yaralı olduğunu, kazada vefat eden ...............'ın eşi ......... ile çocukları olan davacılar için, oluşan manevi çöküntünün bir nebze giderilmesi için toplam 650.000,00 TL manevi tazminatın, faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Henüz sunulmamıştır.

B-)MAHKEMENİN KARAR ÖZETİ: davacıların desteğinin davalı tur şirketinin seferi kapsamında biletli yolcu olarak seyahat ederken yaşanan trafik kazası neticesinde vefat etmesi nedeniyle manevi tazminat isteminde bulunduğu, salt araç maliki, işleten ve sigorta şirketinin taraf gösterilmesi durumunda mahkemeleri görevli olacak iken, tüketici ilişkisinin bulunduğu davalı tur şirketinin hasım olarak gösterilmesi nedeniyle Tüketici Mahkemelerinin ihtilafın gideriminde görevli oldukları, davanın ...........

S.K. hükümleri kapsamında tüketici taşıması esaslarına göre değerlendirilmesi gerektiği, somut uyuşmazlığa bakmaya Ticaret Mahkemesinin değil Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğu kanaatine varılarak, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, görevli mahkemenin .............. Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) olduğunun tespitine, karar verildiği görülmüştür.

C-)İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ............... vekilinin sunduğu istinaf dilekçesinde özetle.

Yolu taşıma ticari bir iş olup 6102 Sayılı TTK'nın 4.Kitap 5.Kısmında ve 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nda düzenlendiğini, yolcu taşımacılığı sırasında meydana gelen ölümlü veya yaralanmalı kazalar nedeni ile taşıyıcıya yöneltilen tazminat taleplerinin tüketici mahkemesinin görev alanına giremeyeceğini, yolcu taşıma ve yolcu taşımacılığı sırasında uğranılan zararların tazminin TTK'da düzenlendiğinden yolcunun ölümü veya bedensel zarara uğraması nedeniyle açılacak tazminat davalarında görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğunu,

ilk derece mahkemesinin verdiği görevsizlik kararının usul ekonomisi ilkesine aykırı olduğunu ve TBK'daki müteselsil sorumluluk ilkesi ile bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde tek başına davalı tur şirketinin hasım gösterilmesi nedeniyle görevli mahkemenin tüketici mahkemesi olacağını söylenemeyeceğini, bu durumun yargılamanın uzamasına neden olacağını, ortak görevli mahkeme bulunması durumunda davanın açıldığı mahkemenin görevli olacağını, Yargıtay 17.H.D.'nin 30/06/2014 T.

2014/12087 E. 2014/10278 K. sayılı ilamında "...Her ne kadar dosya sigorta şirketi yönünden tefrik edilmiş ise de, davalı sigorta şirketi ve araç işleteni ve sürücüsü olan .............'e karşı birlikte açılan ancak sonrasında tefrik edilen davalar arasında bağlantı olduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, açıklanan maddi ve hukuksal olgulara göre usul ekonomisi ve daha isabetli bir karar verilmesi açısından, davanın tefrik kararı verilmeksizin Asliye Ticaret mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği..." denildiğini belirterek, hükmün kaldırılarak davaya ............ Ticaret Mahkemesi'nde bakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

D-)DELİLLER: ............ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/03/2025 T. ............... E. ............. K. sayılı hükmü ve tüm dosyası kapsamı.

E-)İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; ölümlü trafik kazası nedeniyle mütevffanın mirasçılarınca müteveffanın yolcu olarak bulunduğu seyahat şirketine, tır nakliyat firmasına ve sürücülere karşı açılan manevi tazminat talebine ilişkindir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, inceleme konusu karar başlığında; davacıların, davacı vekilinin ve davalıların adreslerinin yer almaması 6100 sayılı HMK'nın 297.maddesine aykırı ise de, mahallinde her zaman düzeltilmesi mümkün bulunduğundan bu eksiklik eleştirilmekle yetinilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

21/03/2024 tarihinde ............. ilçesinde davacıların murisinin yolcu olarak bulunduğu davalı ........... idaresindeki davalı ...............'ne ait minibüs ile davalı ........... idaresindeki davalı ..............'ne ait tırın çarpışması sonucu davacılar murisinin ölümü nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunulduğu, Mahkemece muris ile seyahat şirketi arasındaki ilişkinin tüketici işlemi olduğundan .............. Tüketici Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğundan bahisle usulden ret kararı verilmiş, hüküm davalı .............. firmasınca istinaf edilmiştir.

Davalı şirket vekili, taşıma işlemi TTK'da düzenlendiğinden ticari iş olduğunu, ortak görevli Mahkeme olarak ilk davanın açıldığı ............ Asliye Ticaret Mahkemesi'nde davanın görülmesinin usul ekonomisine uygun olduğunu ileri sürmüştür.

O halde uyuşmazlık, davadaki görevli ve yetkili mahkeme hususundadır.

Dava tarihinde yürürlükte olan 6502 sayılı kanunun 3/k bendinde "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" tüketici, 3/ı bendinde ise "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" tüketici işlemi olarak tanımlanmıştır.

Aynı kanunun 73/1. maddesinde tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı Yasa'nın görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir.

HMK'nın 1.maddesinde ise görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen gözetileceği düzenlenmiştir.

Somut olayda; davacıların murisi ................'in yolcu olarak bulunduğu yolcu minibüsünün karıştığı çift taraflı ölümlü ve yaralanmalı trafik kazası nedeni ile vefat etmiş olduğu, eldeki davanın, müteveffanın aile fertleri olan davacılar tarafından, davacının içerisinde yolcu olarak bulunduğu minibüsün maliki ve işletenine, aracın sürücüsüne, diğer tır aracının malik ve işleteni ile sürücüsüne karşı birlikte açıldığı anlaşılmaktadır.

Davanın açıldığı tarihte 6502 sayılı kanunun yürürlükte olduğu, müteveffa yolcunun kazaya karışan minibüste yolcu olarak bulunmakla, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi nedeniyle tüketici sıfatına haiz olduğu, dava konusu taşıma işleminin de tüketici işlemi sayıldığı kabul edildiğinden; yolcu taşıma sözleşmesinden kaynaklanan somut uyuşmazlıkta taşıma işleminin tüketici işlemi sayıldığı, yukarıda belirtilen kanun hükümleri uyarınca davaya bakma hususunda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu açıktır.

Yine dava konusu olayda; asıl sözleşme olan taşıma sözleşmesi davacıların murisi ile taşıyan davalı ............ arasında yapılmış, davaya konu temel uyuşmazlığın tüketici işlemi sayılan taşıma ilişkisinden kaynaklandığı, eldeki dava taşıyıcı şirket ve onun aracının sürücüsü ile bu araçla çarpışan diğer nakliyat şirketi ve onun aracının sürücüsüne karşı birlikte açılmış olup, davalılar arasında .......... sigortacısı da bulunmamaktadır. Bu durumda davalılar arasında bağlantı olduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği de muhtemeldir. Hal böyle olunca usul ekonomisi,

daha isabetli bir karar verilmesi ve davaların makul bir süre içinde bitirilmesi yükümlüğü açısından, davaların birlikte görülmesi gereklidir. Ayrıca bu davanın ticaret mahkemesine göre daha özel nitelikteki tüketici mahkemesinde görülmesi, göreve ilişkin usul kurallarına da uygun düşecektir.

Bu nedenle, davalı şirketin göreve ilişkin istinaf sebeplerine itibar edilemeyip, Mahkeme hükmü isabetli bulunmuştur.

Ancak, her ne kadar mahkemece verilen görevsizlik kararı isabetli ise de, HMK kapsamında görev hususu yetkiden öncelikli olup, yetki hususunun görevli Mahkemece değerlendirilmesi gerekir. Bu anlamda Mahkemece doğrudan ............ ASHM'nin (Tüketici Mahk. Sıf.) görevli ve yetkili olduğunun tespitine karar verilmesi yerinde olmamıştır.

Bu nedenlerle; davalı Şirketin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulüne, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.