Deepfake (yapay zekayla üretilmiş yanıltıcı görüntü/video) mağduruna 24 saatlik kritik aşamada 4 kanal paralel açılır: (1) Hash zinciri delil, (2) 5651 m.9/A sulh ceza, (3) TCK 134-136 savcılık, (4) Platform içi şikâyet.
İlk 24 saat protokolü
- Hash zinciri SS: Tüm URL'ler PNG + PDF olarak kaydedilir; SHA-256 hash hesaplanır; tanıklı tespit raporu (HMK m.400) düzenlenir.
- Sulh ceza dilekçesi: 5651 m.9/A 24 saatlik ihtiyati tedbir; BTK paralel başvuru.
- Savcılık şikâyeti: TCK m.134 (özel hayatın gizliliği), m.135 (kayıtların hukuka aykırı yayılması), m.136 (kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması), TCK 226 (genel ahlaka aykırı), TCK 105 (cinsel taciz, dijital uzantı), TCK 124 (haberleşmenin engellenmesi).
- Platform şikâyeti: Instagram, TikTok, X, Telegram, YouTube'a "manipulated media" kategorisinde şikâyet.
Adli bilişim raporu
- Görüntü/video metaverisi (oluşturulma tarihi, yazılım izi).
- Deepfake imzası (Adobe FALCON, Microsoft Authentic, Intel FakeCatcher).
- Yüksek frekans alanında manipülasyon analizi.
- Kaynak vsubject (orijinal müvekkil görüntüsü) karşılaştırması.
Görüntü orijinaldeysem ama bağlam değişmişse deepfake mi?
Evet. Yapay zeka manipülasyonu olmasa bile, bağlam değiştirme (cropping, edit) yapılması KVKK + TCK 134-135 kapsamına girer. "Manipulated media" kavramı geniş.
İntim deepfake için CMK 250 olur mu?
Çocuğa karşı (TCK 103, 226) işlenmişse evet. Yetişkine karşı işlenen ve ihlali ağırlaştıran (örn. zorla, çoklu yayılma) hâllerde de ağır ceza yolu açıktır.
Yapay zeka modelini eğiten platform sorumlu mu?
Şu an Türk hukukunda doğrudan model sağlayıcı sorumluluğu netleşmedi. KVKK çerçevesinde "veri sorumlusu" sıfatıyla yargı yolu açıktır; AB AI Act yürürlüğü Türkiye'yi de etkileyecektir.
Platform içerik kaldırmazsa BTK ne yapar?
5651 m.8/A bant genişliği daraltma; m.9/A acil tedbirde 4 saatlik uygulama. Yurt dışı temsilcisi olmayan platformlara reklam yasağı, ek para cezası.
Tazminat tutarı ne kadar?
Yargıtay 4. HD ve HGK uygulamalarında intim görüntü ifşasında manevi tazminat 50.000-500.000 TL arasında; deepfake yapay zekayla üretildiği için "kasıt" unsuru ağırlaştırıyor.
İlgili mevzuat
- 5651 sayılı Kanun m.9 — Kişilik hakkı ihlali; URL bazlı erişim engeli.
- 5651 sayılı Kanun m.9/A — Özel hayatın gizliliği; 24 saat içinde tedbir.
- 6698 sayılı KVKK m.11 — Unutulma hakkı; arama motoru sonuçları.
- TCK m.134-136 — Özel hayatın gizliliğini ihlal, görüntü/ses kayıtları.
- FSEK m.71 — Telif hakkı ihlalinde tedbir ve içerik kaldırma.
Mevzuat notu: 5651 sayılı Kanun m.9, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Kişilik hakkı ihlaline dayalı içerik kaldırma artık bu maddeye dayandırılamaz; yürürlükteki yollar 5651 m.9/A (yalnızca özel hayatın gizliliği ihlalinde) ile TMK m.24-25 uyarınca hukuk mahkemesinde açılacak davadır. Kaynak: mevzuat.gov.tr
Sıkça Sorulan Sorular
İlk 24 saatte hangi adımlar atılmalı?
Sıra şöyledir: (1) Delili sabitle — içeriğin tam URL'si, tarih-saat görünecek biçimde ekran görüntüsü, mümkünse dosyanın kendisi ve özet değeri (hash); gerekirse HMK m.400 vd. uyarınca mahkemeden delil tespiti istenir. (2) Erişimi engelle — özel hayatın gizliliği ihlali varsa 5651 m.9/A ile BTK'ya başvurulur. (3) Şikâyet et — Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. (4) Platforma bildir — platform içi şikâyet yolu paralel işletilir. Delil sabitlenmeden içerik kaldırılırsa ispat güçleşir; bu nedenle (1) atlanmamalıdır.
5651 m.9/A süreleri neden bu kadar kritik?
Çünkü bir süre kaçarsa tedbir kendiliğinden kalkar. BTK'ya başvuru üzerine erişim sağlayıcılar tedbiri derhâl, en geç dört saat içinde uygular (m.9/A-3). Ancak talepte bulunan kişi, talep saatinden itibaren yirmi dört saat içinde konuyu sulh ceza hâkimine sunmak zorundadır ve hâkim en geç kırk sekiz saat içinde kararını açıklar; aksi hâlde erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar (m.9/A-5). Başvuruda tam URL, hangi açılardan ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgileri bulunmalıdır; eksiklik varsa talep işleme konulmaz (m.9/A-2). Engelleme sitenin tümü değil URL bazlı uygulanır (m.9/A-4).
Not: 5651 m.9 ile başvuru yapılabilir mi?
Hayır. 5651 sayılı Kanun m.9, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir ve yerine yeni bir düzenleme getirilmemiştir. Kişilik hakkı ihlaline dayalı içerik kaldırma artık bu maddeye dayandırılamaz; özel hayat ihlali dışındaki hâllerde TMK m.24-25 uyarınca hukuk mahkemesinde dava ve HMK m.389 vd. uyarınca ihtiyati tedbir yolu izlenir. TMK m.25/son uyarınca davacı kendi yerleşim yeri mahkemesinde de dava açabilir.
Hangi suçlardan şikâyet edilebilir?
Deepfake tek bir suça değil, aynı fiille birden fazla hükme temas eder: TCK m.134/2 özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı ifşa (2-5 yıl); TCK m.136/1 kişisel verileri hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme (2-4 yıl); içerik müstehcen ise TCK m.226. Kritik ayrım TCK m.139'dadır: m.135, m.136 ve m.138 şikâyete bağlı DEĞİLDİR (resen soruşturulur), buna karşılık m.134 şikâyete bağlıdır. Ayrıca deepfake ile bir kimseye suç isnat edilmişse TCK m.267/2 devreye girer: “Fiilin maddî eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması hâlinde, ceza yarı oranında artırılır.”
Yüzüm ve sesim hukuken nasıl korunuyor?
Biyometrik veri olarak korunur. KVKK m.6/1 özel nitelikli kişisel verileri sayarken biyometrik verileri açıkça bu kapsama almıştır; m.6/3 uyarınca özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi kural olarak yasaktır ve istisnaların başında ilgili kişinin açık rızası gelir — deepfake mağdurunda bu rıza yoktur. KVKK yolunda önce veri sorumlusuna başvurulur (m.13/2 uyarınca 30 gün içinde ücretsiz sonuçlandırılır); reddedilir veya cevap verilmezse cevabı öğrenmeden 30, her hâlde başvurudan 60 gün içinde Kurula şikâyet edilir (m.14/1). m.14/2: başvuru yolu tüketilmeden şikâyet edilemez. m.14/3 uyarınca genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır.