Gaia RES elektrik üretim tesisinin yapımı amacıyla Muğla ilinde bulunan bazı taşınmazların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin kararda, uygulamada en çok tartışma yaratan iki konu öne çıkar: taşınmazın tamamının değil bir bölümünün alınması ve maliklere yapılan tebligatın geç ulaşması. Bu rehber bu iki başlığa odaklanır.
Taşınmazın Bir Kısmının Alınması Ne Sonuç Doğurur?
Enerji yatırımlarında çoğu zaman parselin tamamına değil, tesis ve ulaşım yolunun geçtiği bölüme ihtiyaç duyulur. Kısmi kamulaştırmada malik, kalan bölümün mülkiyetini korur; ancak kalan bölümün ekonomik olarak kullanılabilir olup olmadığı ayrı bir sorundur. Değerlendirmede yalnızca alınan alanın karşılığı değil, geriye kalan kısımda meydana gelen değer azalması da gündeme gelir.
Artık Alanın Kullanılamaz Hâle Gelmesi
Kalan bölüm; şekli bozulduğu, yola erişimi kesildiği veya ekonomik büyüklüğün altına düştüğü için işlevini yitirebilir. Böyle bir iddiayı somutlaştırmak için şu veriler yararlıdır:
- Kamulaştırma öncesi ve sonrası parsel şeklini gösteren krokiler
- Kalan alanda makineli tarımın mümkün olup olmadığına ilişkin teknik değerlendirme
- Yola ve sulama hattına erişimin kesilip kesilmediği
- Bölünme sonucu oluşan parçaların büyüklüğü
Tebligat Gecikmesi: En Sessiz Hak Kaybı
Bölgedeki taşınmaz sahiplerinin bir kısmı ilde ikamet etmediğinden, tebligat eski adrese yapılabilmekte veya köyde başka bir kişiye bırakılabilmektedir. Malik durumdan geç haberdar olduğunda, süreler işlemeye çoktan başlamış olur. Bu riske karşı alınabilecek önlemler şunlardır: adres kayıt sisteminin güncel tutulması, tapu kaydındaki iletişim bilgilerinin yenilenmesi, taşınmazın bulunduğu yerde bilgi alınacak bir kişinin belirlenmesi, tebligat zarfının ve şerhlerinin saklanması. Tebligatın usulsüz olduğu iddiası ileri sürülecekse, bunun somut olarak nasıl yapıldığını gösteren kayıtlar dosyanın belkemiğini oluşturur.
Ağaçlar ve Tarımsal Yapı Unsurları
Bölgede zeytin ve diğer meyve ağaçlarının bulunduğu parseller yaygındır. Ağaçların sayısı, türü, yaşı ve verim durumu bedelin önemli bir bileşenidir. Keşif öncesinde sayım yapılması ve tarihli görüntülerle kayıt altına alınması, sonradan çıkacak sayı tartışmalarını büyük ölçüde önler. Sökülen ağaçlar bakımından ise sökümden önceki durumun belgelenmiş olması belirleyicidir.
Kısa Uygulama Notları
- Parselinizin kamulaştırılan bölümünü haritada tam olarak tespit ettirin.
- Kalan alandaki kullanım kaybını teknik ölçütlerle ortaya koyun.
- Tüm tebligat evrakını tarih sırasına göre saklayın.
- Ağaç ve tesis sayımını keşiften önce tamamlayın.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Kısmi kamulaştırmada kalan alana ilişkin talepler dosyaya zamanında ve teknik dayanakla girmediğinde sonuç doğurmadığından, süreç başlar başlamaz hukuki destek alınması önerilir.