Acele kamulaştırma kararı alınmasıyla süreç bitmez; asıl belirleyici aşama, mahkemenin taşınmaz başında yaptığı keşiftir. 10104 sayılı Karar ile Van ilinde bazı taşınmazlar bakımından gündeme gelen kamulaştırmada, keşif hazırlığı ve kısmi kamulaştırmanın sonuçları üzerinde durulması gerekir.
Keşif Aşaması Nasıl İşler
Mahkeme, taşınmazın bulunduğu yerde bilirkişi heyetiyle birlikte inceleme yapar. Bu inceleme sırasında taşınmazın konumu, sınırları, üzerindeki unsurlar ve çevre kullanımı tutanağa geçirilir. Malikin keşifte hazır bulunması ve beyanlarını tutanağa geçirtmesi, sonradan yapılacak itirazların dayanağını oluşturur. Keşif sırasında dile getirilmeyen hususların rapora yansıması güçtür.
Keşif Öncesi Hazırlık Listesi
- Taşınmazın sınırlarını gösteren güncel kadastral kroki temin edin.
- Üzerindeki ağaç, yapı ve tesisleri sayı ve nitelik olarak listeleyin.
- Sulama, elektrik ve yol bağlantılarını gösteren belgeleri hazırlayın.
- Bölgedeki karşılaştırılabilir satış örneklerini dosyaya ekleyin.
- Beyanınızın tutanağa yazıldığını keşif bitmeden kontrol edin.
Kısmi Kamulaştırma ve Değer Kaybı
Taşınmazın yalnızca bir bölümünün kamulaştırıldığı hâllerde, ödenecek bedel sadece alınan kısmın karşılığından ibaret değildir. Kalan bölümde meydana gelen değer düşüklüğü de gündeme gelir. Örneğin parselin ortasından geçen bir tesis, kalan alanı ikiye bölerek tarımsal kullanımı fiilen imkânsız hâle getirebilir. Bu etkinin rapora yansıması için açıkça ileri sürülmesi gerekir.
Artık Alanın Kullanılamaz Hâle Gelmesi
Kamulaştırma sonrasında kalan kısmın ekonomik olarak kullanılamayacak duruma gelmesi, ayrı bir hukuki tartışma başlığıdır. Bu durumda kalan bölümün de kamulaştırılmasına ilişkin talepler gündeme gelebilir. Talebin kabul edilebilmesi için kullanılamazlığın soyut bir iddia olarak değil, teknik veriyle ortaya konması beklenir: parselin yeni geometrisi, ulaşım imkânı, yüzölçümü ve mevcut ürün deseni birlikte değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; keşif tarihi yaklaşan bir dosyada belgelerin önceden hukukçu ile birlikte gözden geçirilmesi önerilir.