4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun geçici 10 uncu maddesi, belirli nitelikteki sigortalıların istihdam edilmesi hâlinde işveren sigorta primi yükünün İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanmasını öngören bir istihdam teşvikidir. 10769 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile maddenin uygulanma süresi 31/12/2026 tarihine kadar uzatılmıştır. İşverenler açısından bu karar, mevcut personel planlamasının ve bordro maliyet hesabının bir yıllık ufukla yeniden kurulabilmesi anlamına gelir.
Teşvikin işleyişindeki temel şart: ilave istihdam
Teşvikin en çok yanlış anlaşılan yönü, her yeni işe alımın kapsama girdiği varsayımıdır. Uygulamada belirleyici olan, sigortalının işyerinin önceki dönem ortalama sigortalı sayısına ilave olarak çalıştırılmasıdır. Ortalamanın hatalı hesaplanması, teşvikten yararlanılan tutarın sonradan geri istenmesinin en yaygın nedenidir.
Yararlanmayı bozan başlıca durumlar
- Aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi
- Prim ve idari para cezası borcunun bulunması ya da yapılandırmanın bozulması
- Sigortasız çalıştırma veya eksik gün bildirimi tespiti
- İşten ayrılan personelin kısa süre içinde aynı işyerinde yeniden bildirilmesiyle oluşan yapay ilave görünümü
Uzatma kararı geriye etki eder mi?
Süre uzatımı, geçmişte yararlanılamamış dönemleri kendiliğinden kazandırmaz; yalnızca teşvikten yararlanılabilecek dönemi ileri taşır. Bu nedenle geçmiş dönemlere ilişkin eksik yararlanma iddiaları, kendi başvuru ve düzeltme kuralları çerçevesinde ayrıca ele alınmalıdır.
İşveren için uygulama planı
- Ortalama sigortalı sayısı hesabını her ay yeniden üretin ve dayanağını saklayın.
- Kapsama alınan her personel için işe giriş tarihi, nitelik belgesi ve teşvik kodunu tek dosyada birleştirin.
- Borç sorgusunu bildirim öncesinde rutin hâline getirin.
- Teşvikin kesildiği ayları gerekçesiyle birlikte kayıt altına alın.
- Uzatma süresinin sonuna yaklaşırken, teşvikin bitiminde oluşacak maliyet artışını bütçeye yansıtın.
Geri alma işlemiyle karşılaşılırsa
Yersiz yararlanıldığı gerekçesiyle tebliğ edilen borç bildirimlerinde, önce hesaplamanın hangi ay ve hangi sigortalı üzerinden yapıldığı ayrıştırılmalıdır. İtiraz süreci kurum içi başvuru ile başlar; sonuç alınamazsa yargı yoluna gidilir. Dosyanın güçlü tarafı, çoğunlukla dönemin bordro ve puantaj kayıtlarının tutarlılığıdır.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Teşvik uyuşmazlıkları işyeri sicili, personel hareketleri ve bildirim geçmişiyle birlikte incelenmesi gereken teknik dosyalardır; itiraz öncesinde hukuki destek almanız faydalı olacaktır.