Marmara Ceza İnfaz Kurumları Kampüsünün otopark ihtiyacı ve alternatif yol yapımı gerekçesiyle Silivri Semizkumlar Mahallesinde iki parselin acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, özel mülkiyete tabi taşınmazlar bakımından iki ayrı hukuki tartışma doğurur: bedelin miktarı ve kararın kendisinin hukuka uygunluğu. Bu rehber ikincisine, yani aceleliğin denetimine odaklanır.
Kamu yararı ile acelelik aynı şey değildir
Bir projede kamu yararının bulunması, o proje için acele usulün uygulanabileceği anlamına gelmez. Acele kamulaştırma istisnai bir yoldur ve olağan usulün beklenmesinin mümkün olmadığı, gecikmenin somut bir zarar doğuracağı hâllere özgülenmiştir. Bu nedenle iptal istemli bir başvuruda iki soru ayrı ayrı yöneltilir: proje kamu yararı taşıyor mu, ve olağan kamulaştırma usulünün işletilmesine engel olan somut bir zorunluluk var mı?
Malik tarafında hangi hususlar öne çıkar
- Kararın gerekçesinde aceleliğe ilişkin somut bir olgu gösterilip gösterilmediği
- Projenin uzun süredir planlı olması ve buna rağmen istisnai usule başvurulması
- Aynı amaca daha az müdahaleyle ulaşılabilecek alternatif güzergâh bulunup bulunmadığı
- Kamulaştırma sınırının, ihtiyaç duyulan alanı aşacak genişlikte belirlenip belirlenmediği
İki farklı yargı kolu, iki farklı takvim
Acele kamulaştırma kararının iptali istemi idari yargıda; bedel tespiti ve tescil ise adli yargıda görülür. Bu ayrım uygulamada en sık karıştırılan noktadır. İptal davası açmış olmak, bedel dosyasındaki keşif ve rapor sürelerini durdurmaz. Bu yüzden iki süreç için tek bir takvim tutulmalı ve her aşamanın tebliğ tarihi ayrı ayrı kaydedilmelidir.
Yürütmenin durdurulması talebinin işlevi
El koyma fiilen gerçekleşmeden önce yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması, sonradan giderilmesi güç bir durumun önlenmesi bakımından önem taşır. Talebin gerekçesinde, taşınmazın hâlihazır kullanımı ve el koymanın yaratacağı somut sonuç açıklanmalıdır; soyut ifadeler bu talebin en zayıf yönüdür.
Bedel tarafını ihmal etmeyin
- Parsellerin imar planındaki fonksiyonunu ve yapılaşma hakkını belgeleyin.
- Bölgedeki yakın tarihli emsal satışları, kaynağıyla birlikte derleyin.
- Taşınmaz üzerinde yapı veya tesis varsa, yapı ruhsatı ve kullanım belgelerini dosyaya ekleyin.
- Kısmi kamulaştırmada kalan alanın kullanılabilirliğine ilişkin iddianızı ayrı bir başlık olarak ileri sürün.
Bu değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Kararın gerekçesi, tebligat tarihleri ve parsellerin plan durumu her dosyada farklı olduğundan, adım atmadan önce dosyaya özgü bir inceleme yapılması gerekir.