Çift taraflı kontrol sistemi, tekstil ürünlerinin ithalatında yalnızca Türkiye tarafının değil, ihracatçı ülkenin de bir belge düzenlemesini gerektiren yapıdır. 2008/1 sayılı Tebliğ bu sisteme tabi ürünlerin ithal edilebilmesi için aranan şartları belirler. Sistemin özü, iki ülkedeki kayıtların birbirini doğrulamasıdır.
Sistemi Tek Taraflı Kontrolden Ayıran Nokta
Tek taraflı sistemde sınırlamayı ve belgeyi yalnızca ithalatçı ülke yönetir. Çift taraflı sistemde ise ihracatçı ülke makamının düzenlediği ihraç belgesi zincirin ilk halkasıdır; Türkiye tarafındaki ithal belgesi bu belgeye dayanılarak verilir. Dolayısıyla ithalatçının kontrolü dışında, yurt dışındaki bir işlemin doğruluğu da sonucu etkiler.
Belgeler Arasındaki Uyum Zorunluluğu
- Ürün kategorisi, iki belgede de aynı olmalıdır.
- Miktar ve ölçü birimi birebir örtüşmelidir; yuvarlama farkları sorun yaratabilir.
- Menşe ülke ile sevkiyatın yapıldığı ülke farklıysa, bu durum belgelerde açıkça görünmelidir.
- Belgelerin geçerlilik süreleri, fiili sevkiyat takvimiyle uyumlu olmalıdır.
Uygulamada En Çok Karşılaşılan Tıkanma
Malın limana ulaşmasına rağmen ihracatçı ülkedeki belgenin geç düzenlenmesi ya da üzerinde düzeltme yapılması gereken bir hata bulunması, gümrük işleminin durmasına yol açar. Bu bekleme süresi ardiye ve demuraj maliyeti doğurduğu gibi, belgenin geçerlilik süresinin bu arada dolması riskini de taşır. Yurt dışı tedarikçiyle yapılan sözleşmeye belge teminine ilişkin açık bir yükümlülük ve gecikme sorumluluğu yazılması, bu riski önemli ölçüde dengeler.
Belge Dışı İthalat Denemesinin Sonuçları
Sistemin kapsamındaki bir ürünün belgesiz getirilmesi ya da kategorinin gerçeğe aykırı beyan edilmesi, eşyanın gümrükte alıkonulmasından idari para cezasına, koşulları varsa cezai sorumluluğa kadar uzanan sonuçlar doğurabilir. Beyandaki hatanın kasıtsız olduğu hallerde dahi düzeltme talebinin zamanında yapılması gerekir.
Kontrol Listesi
- Sipariş öncesinde ürünün çift taraflı kontrole tabi olup olmadığını teyit edin.
- İhraç belgesinin örneğini sevkiyat başlamadan temin edin.
- Belge, fatura ve konşimento bilgilerini yan yana karşılaştırın.
- Yazışmaları tarih sırasına göre saklayın; olası itirazda esas dayanak bunlardır.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır. Gümrükte durdurulan bir sevkiyat veya kesilen bir ceza söz konusuysa, süreler işlemeye başladığından gecikmeden hukuki destek almanız uygun olur.