İstanbul Kültür Üniversitesi Ceza Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, ceza hukuku ve ceza muhakemesi alanında akademik üretim yapan bir birimin çalışma düzenini belirler. Bu tür merkezlerin diğer araştırma merkezlerinden ayrılan yanı, ürettikleri metinlerin doğrudan derdest bir soruşturma veya davada kullanılabilir olmasıdır. Dolayısıyla iç işleyiş kadar, çıktının hangi sıfatla üretildiği de hukuki önem taşır.
Merkezin Tipik Faaliyet Alanları
- Ceza mevzuatındaki değişikliklerin uygulamaya etkisini inceleyen raporlar
- Seminer, sertifika programı ve meslek içi eğitim faaliyetleri
- Yargı kararlarının bilimsel yöntemle sınıflandırılması ve tartışılması
Bilimsel Mütalaa ile Bilirkişilik Arasındaki Fark
Bilirkişi, mahkeme veya soruşturma makamı tarafından görevlendirilir ve dosyaya bu sıfatla rapor sunar. Buna karşılık taraflar, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; hukuk yargılamasında ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu tarafların uzman görüşü sunmasına imkân tanır. Bu ikisinin karıştırılması, metnin dosyada hangi ağırlıkla değerlendirileceği konusunda beklenti hatası doğurur. Merkez adına hazırlanan bir mütalaanın kurumu mu yoksa yazarı mı bağladığı da iç düzenlemede netleştirilmelidir.
Mütalaa Hazırlanırken Dikkat Edilecekler
- Metin, dosyadaki maddi vakıayı yeniden kurmak yerine hukuki nitelendirmeye odaklanmalıdır.
- Hangi belgelerin incelendiği ve hangilerine erişilemediği açıkça yazılmalıdır.
- Kesin sonuç vaadi içeren ifadelerden kaçınılmalı, görüşün tartışmaya açık olduğu belirtilmelidir.
- Ücretlendirme ve talep eden taraf ilişkisi şeffaf biçimde kayda geçmelidir.
Araştırma Verisi ve Etik Denetim
Ceza infaz kurumu, mağdur veya şüpheli grupları üzerinde yürütülen alan çalışmalarında etik kurul onayı ve izin süreçleri tamamlanmadan veri toplanması, çalışmanın tamamını kullanılamaz hale getirebilir. Toplanan veriler 6698 sayılı Kanun bakımından çoğu zaman özel nitelikli veri kategorisine girer; anonimleştirme yöntemi baştan planlanmalıdır.
Kurumsal İletişimde Ölçü
Merkezin duyuru ve yayınlarında, devam eden dosyalar hakkında sonuç öngören ifadeler kullanılması hem masumiyet karinesi hem de meslek etiği açısından sakıncalıdır. Akademik değerlendirme ile taraf savunması arasındaki sınırın korunması, merkezin bilimsel itibarını da güvence altına alır.
Bu değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir dosyada mütalaanın kapsamı ve sunum usulü ayrıca planlanmalıdır.