Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda istihdam edilecek yabancı uyruklu personele ilişkin yönetmelik, yabancı bir kişinin kurum bünyesinde hangi usulle ve hangi statüde çalıştırılabileceğini düzenler. Yabancı istihdamında hukuki risk tek bir metinden değil, birbirine bağlı üç ayrı rejimin uyumundan doğar: çalışma izni, ikamet ve iş ilişkisinin kendisi.
Üç Rejimin Birlikte Okunması
- Çalışma izni: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu çerçevesinde verilir ve işveren ile işyerine bağlıdır.
- İkamet: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki statü, çalışma izniyle ilişkilidir.
- Vatandaşlık: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu bakımından statü değişikliği istihdam koşullarını da etkileyebilir.
İzinsiz Çalıştırmanın Sonuçları
Çalışma izni alınmadan istihdam, hem işveren hem yabancı bakımından idari yaptırım doğurur. Ayrıca izin süresi ile sözleşme süresinin örtüşmemesi, izin bitiminden sonra fiilen devam eden çalışmayı hukuka aykırı hale getirir. Uygulamada en çok gözden kaçan nokta, sözleşme yenilenirken iznin uzatma başvurusunun ayrıca ve zamanında yapılması gerektiğidir.
Görev Yeri ve Unvan Değişikliği
Çalışma izni belirli bir işveren ve belirli bir iş için verildiğinden, kişinin başka bir birime veya farklı nitelikte bir göreve kaydırılması izin kapsamının dışına çıkma riski taşır. Görev değişikliği planlanıyorsa, izin dosyasının da güncellenip güncellenmeyeceği önceden değerlendirilmelidir.
Sosyal Güvenlik ve Vergi Boyutu
- Yabancının tabi olacağı sosyal güvenlik rejimi, ülkesiyle imzalanmış sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunup bulunmamasına göre değişir.
- Sözleşmeye dayalı muafiyet iddiası, ilgili ülkeden alınacak belgeye dayandırılmalıdır.
- Ücretin döviz üzerinden kararlaştırılması halinde ödeme para birimi ve kur esası sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Ret Kararına Karşı Ne Yapılır?
Çalışma izni başvurusunun reddi bireysel bir idari işlemdir. Ret gerekçesi çoğu zaman eksik belgeye dayanır ve yeniden başvuruyla giderilebilir; ancak esasa ilişkin bir ret söz konusuysa idari yargı yolu gündeme gelir. Tebligatın hangi tarihte ve hangi adrese yapıldığı, süre tartışmasının merkezindedir.
Bu metin genel çerçeveyi tanıtır. Yabancı istihdamında izin, ikamet ve sözleşme tarihlerinin birbirine oturması dosyaya özgü bir çalışma gerektirir; adım atmadan önce güncel mevzuat kontrolü yapılmalıdır.