Korunma önlemi yürürlüğe girdikten sonra süreç bitmez; asıl aşama, işletmenin bu önleme uyumlu çalıştığını sonraki denetimlerde gösterebilmesidir. 2009/16 sayılı Tebliğ bakımından risk, işlem anında değil, yıllar sonra yapılan sonradan kontrolde ortaya çıkar. O tarihte belge bulunamadığında, işlemin doğruluğu tartışılamaz hale gelir.
Uyumun Belgeye Dayanması
Sonradan kontrolde incelenen şey firmanın iyi niyeti değil, kayıt düzenidir. Her ithalat işlemi için kapsam değerlendirmesinin hangi belgeye dayandığı, kim tarafından yapıldığı ve hangi tarihte kaydedildiği gösterilebilmelidir. Bu kayıt, hatalı bir işlemde dahi kasıt tartışmasının seyrini değiştirir.
Dosyada Bulundurulması Gerekenler
- Ürünün teknik özelliklerini gösteren belgeler ve analiz raporları
- Tarife sınıflandırmasına ilişkin yazışma ve görüşler
- Beyanname, fatura, taşıma belgesi ve menşe belgesi seti
- Ödenen ek yükümlülüklere ilişkin makbuzlar
- İşlemi yapan gümrük müşavirliği ile yazışmalar
Denetimde Ortaya Çıkan Tipik Bulgular
- Aynı ürünün farklı beyannamelerde farklı pozisyonda gösterilmesi
- Menşe belgesindeki bilgilerin fatura ile örtüşmemesi
- Ek yükümlülüğün hiç uygulanmadığı işlemlerde gerekçe bulunmaması
- Belgelerin saklama süresi dolmadan imha edilmiş olması
Bulgu Doğduğunda İzlenecek Sıra
Kontrol sonucu bir tespit yapıldığında, öncelikle tespitin dayandığı işlem listesi ve dönem netleştirilir. Ardından idari itiraz yolunun süresi belirlenir ve savunma bu süre içinde belgeye dayalı olarak sunulur. Gümrük mevzuatındaki düzeltme imkânlarının hangi hallerde uygulanabileceği de aynı aşamada değerlendirilmelidir.
Müşavirlik Hizmetinin Sorumluluğu Kaldırmadığı Nokta
Beyanın gümrük müşaviri aracılığıyla yapılmış olması, ithalatçının sorumluluğunu tümüyle ortadan kaldırmaz. Bu nedenle müşavirlik sözleşmesinde bilgi akışı, belge teslimi ve sorumluluk paylaşımının yazılı biçimde düzenlenmesi, ileride doğacak iç uyuşmazlıkları önler.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Sonradan kontrol yazısı ulaşan işletmelerin, savunma süresi kısa olduğundan belge derlemesine hemen başlaması ve süreci hukuki destekle yürütmesi yerinde olacaktır.