Özyeğin Üniversitesi Girişimcilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, üniversite bünyesinde girişimcilik eğitimi, mentorluk ve erken aşama destek faaliyetlerini yürüten birimin çerçevesini çizer. Bu merkezlerde ortaya çıkan uyuşmazlıkların neredeyse tamamı tek bir soruya dayanır: destek alan girişimin ürettiği değer kime aittir?
Fikrin sahibi ile fikri hakkın sahibi ayrı olabilir
Bir öğrenci veya akademisyen tarafından geliştirilen ürünün hakları; çalışmanın kimin kaynağıyla, hangi statüde ve hangi mekanda yapıldığına göre değişebilir. Üniversite laboratuvarı, veri seti veya personel desteği kullanıldıysa kurumun hak iddiası gündeme gelir. Bu nedenle destek programına girerken imzalanan metinlerdeki fikri mülkiyet maddesi, program bitiminden çok sonra sonuç doğurur.
Kuluçka ve hızlandırıcı programlarında imzalanan belgeler
- Program katılım sözleşmesi ve süresi
- Fikri mülkiyet devri veya lisans şartları
- Karşılığında pay alınıyorsa payın oranı, türü ve hangi aşamada doğacağı
- Gizlilik ve rekabet etmeme taahhütleri
- Programdan ayrılma halinde hakların akıbeti
Bu belgeler çoğu zaman heyecanla ve hızla imzalanır; oysa payla ilgili bir madde, ileride yapılacak yatırım turlarında girişimin önündeki en büyük engel haline gelebilir.
Kurucu ortaklar arasındaki ilişki
Merkez desteğiyle kurulan girişimlerde en sık görülen sorun, kurucular arasında yazılı bir düzenleme bulunmamasıdır. Kimin ne kadar pay alacağı, ayrılan kurucunun payına ne olacağı ve karar alma usulü baştan yazılmazsa, teknik başarı elde edilse bile ortaklık dağılabilir. Kurucular arası sözleşme ve pay hakediş takvimi, girişimin ilk hukuki belgesi olmalıdır.
Veri, marka ve tanıtım
Girişimler erken dönemde kullanıcı verisi toplamaya başlar. Bu aşamada 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki aydınlatma ve güvenlik yükümlülükleri devreye girer. Aynı şekilde ürün adının marka olarak başkası adına tescilli olup olmadığı, ilk kullanımdan önce araştırılmalıdır; sonradan yapılan isim değişikliği hem maliyet hem itibar kaybı doğurur.
Programa girmeden önce beş dakikalık kontrol
- Sözleşmede fikri hakların kime ait olduğu tek cümleyle anlaşılıyor mu?
- Pay veya gelir paylaşımı öngörülüyorsa hangi olaya bağlı doğuyor?
- Programdan ayrılırsanız hangi yükümlülükler devam ediyor?
- Gizlilik taahhüdü karşılıklı mı, yoksa yalnızca girişimciye mi yükleniyor?
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; girişim sözleşmeleri kısa metinler olsa da uzun vadeli sonuç doğurduğundan, imzadan önce metnin bir hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.