Enfeksiyöz madde ile tanı ve klinik örneklerinin taşınması, sıradan bir kargo işlemi değildir. Ambalajlama hatası ya da zincirin bir halkasındaki ihmal, hem halk sağlığı riski hem de ağır hukuki sonuç doğurur. Bu alandaki yönetmelik, gönderen, taşıyan ve teslim alan taraflar arasındaki yükümlülük dağılımını belirleyerek riskin nerede doğduğunu tespit edilebilir kılar.
Zincirdeki Taraflar ve Yükümlülükleri
Sorumluluk tek bir tarafta toplanmaz. Genel olarak gönderen; numunenin doğru sınıflandırılması, uygun ambalaja konulması ve belgelendirilmesinden, taşıyan; taşıma koşullarının korunması ve olay hâlinde bildirimden, teslim alan ise uygun koşullarda kabul ve kayıt işleminden sorumludur. Bu ayrım, bir olay sonrasında kusurun kimde olduğunun belirlenmesinde başlangıç noktasıdır.
Ambalajlamada Kritik Noktalar
- Sızdırmazlığı sağlayan birincil kap ile emici malzemenin birlikte kullanılması
- İkincil ambalajın darbeye ve basınca dayanıklı olması
- Dış ambalaj üzerinde uygun işaretleme ve etiketlemenin bulunması
- Soğuk zincir gerekiyorsa sıcaklık takibinin kayda geçirilmesi
- Gönderi belgelerinde içerik ve acil durum iletişim bilgisinin yer alması
Yol Boyunca Kayıt Tutma Zorunluluğu
Bir olumsuzluk yaşandığında en çok işe yarayan unsur, taşımanın her aşamasının izlenebilir olmasıdır. Teslim alma saati, aktarma noktaları, sıcaklık kayıtları ve teslim imzaları eksiksiz tutulmalıdır. Bu kayıtların bulunmaması, teknik olarak kusursuz bir taşımada bile ispat yükünü taşıyıcının aleyhine çevirebilir.
Sızıntı veya Kaza Hâlinde İzlenecek Sıra
- Alanı sınırlayın ve teması olan kişileri belirleyerek kayda geçirin.
- Yetkili sağlık birimine ve ilgili idareye bildirimi gecikmeden yapın.
- Olay yerini, ambalajı ve belgeleri fotoğrafla ve tutanakla tespit edin.
- Maruz kalan çalışanlar için iş kazası prosedürünü ayrıca işletin.
- Dekontaminasyon ve atık bertaraf işlemlerini belgeye bağlayın.
Doğabilecek Hukuki Sonuçlar
Kurala aykırı taşıma, öncelikle idari yaptırım riski taşır. Bunun ötesinde, maruz kalan kişilerde sağlık zararı doğması hâlinde tazminat sorumluluğu; ihmalin ağırlığına göre Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle yaralama veya genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması nitelendirmeleri gündeme gelebilir. Çalışan söz konusuysa iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan işveren sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Sözleşme Tarafında Öneri
Laboratuvar ile taşıyıcı arasındaki sözleşmede; ambalajı kimin hazırlayacağı, sıcaklık kaydının nasıl tutulacağı, olay bildirim süresi ve sigorta kapsamı açıkça yazılmalıdır. Bu maddeler, olay sonrasında tarafların birbirine yöneleceği rücu ilişkisinin çerçevesini oluşturur.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; taşıdığınız materyalin sınıfı ve somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme alınması gerekir.