İnternet Alan Adları Yönetmeliği, ülkemizde ".tr" uzantılı alan adlarının tahsisi, yenilenmesi, devri ve iptaline ilişkin çerçeveyi belirler. Düzenlemenin dayanağı elektronik haberleşme mevzuatıdır ve alan adı tahsis işlemleri ile uyuşmazlık çözüm mekanizmasının işleyişi bu metin üzerinden yürütülür. Marka sahipleri, ticari işletmeler ve içerik üreticileri için alan adı, artık ticaret unvanı kadar somut bir değer taşımaktadır.
Tahsis Mantığını Anlamak Neden Önemli?
Alan adı tahsisinde kural olarak başvuru sırası esastır; ancak belgeye dayalı tahsis gerektiren uzantılarda, başvurana ait marka, unvan ya da faaliyet belgesinin sunulması aranır. Belgeli ve belgesiz tahsis ayrımını bilmeden yapılan başvurular, sonradan iptal talebiyle karşılaşabilir. Tahsis edilen alan adının süreli olduğu ve süresinde yenilenmediğinde serbest bırakılabildiği de sıkça gözden kaçan bir noktadır.
Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Nasıl İşler?
Kendi markası veya unvanıyla benzer bir alan adının başkası adına tahsis edildiğini öğrenen hak sahibi, yönetmelikte öngörülen uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcıları üzerinden başvuru yapabilir. Bu mekanizmada tipik olarak üç unsurun birlikte ortaya konması beklenir:
- Alan adının, başvuru sahibinin hak sahibi olduğu marka, unvan veya ada benzer olması,
- Alan adını elinde bulunduran tarafın o ad üzerinde meşru bir hak veya bağlantısının bulunmaması,
- Tahsisin veya kullanımın kötüniyetli olması.
Kötüniyet iddiası soyut bırakılmamalıdır. Alan adının satışa çıkarılması, rakibin erişimini engellemeye yönelik kullanım, yanıltıcı içerik veya trafik yönlendirme gibi somut davranışların ekran görüntüsü ve tarih bilgisiyle belgelenmesi gerekir.
İdari Başvuru mu, Dava mı?
Uyuşmazlık çözüm mekanizması, mahkeme yolunu kapatmaz. Hak sahibi, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet iddialarıyla doğrudan fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesine de başvurabilir; erişim engelleme ve içerik kaldırma talepleri bakımından ise 5651 sayılı Kanun kapsamındaki usuller ayrıca değerlendirilir. Hangi yolun seçileceği, talebin alan adının devri mi yoksa içeriğin durdurulması mı olduğuna göre değişir.
En Sık Karşılaşılan Hak Kaybı Sebepleri
- Yenileme tarihinin takip edilmemesi ve alan adının serbest kalması.
- İhtилaf öncesi delillerin toplanmamış olması; site içeriği değiştiğinde ispat güçleşir.
- Kayıt sahibi bilgilerinin güncel tutulmaması nedeniyle bildirimlerin ulaşmaması.
- Sadece benzerliğe dayanıp kötüniyet unsurunun hiç işlenmemesi.
Önleyici Adımlar
Marka tescili ile alan adı stratejisinin birlikte kurgulanması, yaygın yazım hatalarını içeren varyasyonların önceden alınması ve alan adı portföyünün tek bir hesapta düzenli takibi, sonradan yürütülecek uyuşmazlık süreçlerinin çoğunu gereksiz kılar.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. Alan adı dosyalarında sonuç, çoğu zaman sunulan belgelerin tarihine ve içeriğine bağlı olduğundan, başvuru öncesinde dosyaya özgü bir inceleme yapılması önerilir.