İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, bir üniversite bünyesindeki sağlık merkezinin amacını, organlarını ve çalışma esaslarını düzenler. Bu merkezlerin ayırt edici yanı, aynı yapı içinde üç farklı işlevin bir arada yürümesidir: eğitim, bilimsel araştırma ve sağlık hizmeti. Hukuki sorunların çoğu, bu üç işlevin sınırının belirsizleştiği noktalarda ortaya çıkar.
Üç işlevin ayrı hukuki rejimi
Eğitim faaliyeti yükseköğretim mevzuatına, sağlık hizmeti sağlık mevzuatına, araştırma ise etik kurul ve araştırma düzenlemelerine tabidir. Bir hasta aynı anda eğitim ortamında bulunuyorsa, hem hasta hakları hem eğitim düzeni birlikte uygulanır. Bu nedenle merkezde yürütülen her faaliyetin hangi başlık altında yapıldığı kayıt düzeyinde belli olmalıdır.
Aydınlatma ve rıza konusu
Sağlık hizmetinde alınan rıza ile araştırmaya katılım rızası aynı şey değildir. Kişiye uygulanacak işlemin tedavi amaçlı mı yoksa araştırma kapsamında mı olduğu, ayrı ve anlaşılır biçimde açıklanmalıdır. Eğitim amacıyla gözlemci bulunması durumunda bunun ayrıca bildirilmesi beklenir. Rıza metinlerinin tek bir kâğıtta birleştirilmesi, sonradan çıkan uyuşmazlıklarda ispat açısından zayıflık yaratır.
Sağlık verisinin korunması
Merkezde işlenen veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel nitelikli kişisel veri kategorisindedir ve daha sıkı bir koruma rejimine tabidir. Pratikte dikkat edilecek noktalar şunlardır:
- Verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebeple işlendiğinin yazılı olması
- Eğitim ve araştırma amaçlı kullanımda kimliksizleştirme yapılması
- Erişim yetkilerinin görev tanımına göre sınırlandırılması
- Saklama sürelerinin belirlenmiş ve uygulanıyor olması
Sorumluluğun kime yöneleceği
Zarar iddiasında ilk tartışma, sorumluluğun merkezi işleten kuruma mı yoksa işlemi yapan sağlık çalışanına mı yöneleceğidir. Kurumun organizasyon kusuru, yeterli donanım ve personel sağlamama, kayıt düzenini kurmama gibi başlıklar üzerinden değerlendirilir. Bu nedenle merkezin yönetmelikte tanımlanan görev ve organ yapısına uygun işleyip işlemediği, dosyanın esasına etki eden bir unsur olabilir.
Uyuşmazlık öncesi hazırlık
- Tıbbi kayıt, rıza formu ve randevu geçmişini eksiksiz temin edin.
- Hangi işlemin kim tarafından yapıldığını gösteren imza ve kayıt zincirini kurun.
- Merkez içi şikâyet yolunu kullanın ve yazılı cevabı saklayın.
- Başvurulacak mercii belirlerken kurumun hukuki statüsünü dikkate alın; yanlış mercie yapılan başvuru zaman kaybettirir.
Sağlık uyuşmazlıkları teknik bilirkişi değerlendirmesine dayandığından, sonuç dosyadaki kayıtların niteliğine göre değişir. Somut olayda kayıtların erken aşamada hukuki gözle incelenmesi tavsiye edilir.