Süleyman Demirel Üniversitesi İstatistik Danışmanlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, üniversite bünyesinde verilen istatistiksel analiz, araştırma tasarımı ve veri değerlendirme hizmetlerinin çerçevesini belirler. Hizmetten yararlanan taraf çoğu zaman bir işletme, kamu kurumu, sağlık kuruluşu veya tez aşamasındaki araştırmacıdır. Bu ilişkide asıl hukuki ağırlık, teslim edilen analizde değil, analize konu veride yoğunlaşır.
Veriyi Merkeze Vermeden Önce
Analize gönderilen veri seti gerçek kişilere aitse, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu devreye girer. Bu durumda veriyi gönderen taraf çoğunlukla veri sorumlusu, analizi yapan merkez ise veri işleyen konumunda olur. Sorumluluk paylaşımı yazılı düzenlenmezse, bir ihlal hâlinde kimin ne yapacağı belirsiz kalır. Kontrol edilmesi gerekenler:
- Verinin analiz öncesi anonimleştirilip anonimleştirilemeyeceği; anonimleştirme mümkünse kişisel veri rejiminden çıkılabilir.
- Anonimleştirme mümkün değilse, hangi hukuki sebebe dayanıldığı ve ilgili kişilerin aydınlatılıp aydınlatılmadığı.
- Veri aktarımının hangi kanalla yapılacağı ve analiz sonunda verinin ne olacağı.
- Özel nitelikli veri, örneğin sağlık verisi bulunuyorsa ek koruma tedbirleri.
Danışmanlık Sözleşmesinin Omurgası
İstatistik danışmanlığında uyuşmazlıklar genellikle beklenti farkından doğar. Sözleşmede kapsamın; hangi analizlerin yapılacağı, hangi çıktının teslim edileceği, revizyon hakkının kaç kez kullanılabileceği ve teslim takvimi düzeyinde yazılması gerekir. Danışmanın taahhüdü doğru yöntemin uygulanmasına ilişkindir; belirli bir sonucun veya anlamlılık düzeyinin çıkacağı taahhüt edilemez. Bu ayrımın metinde açıkça yer alması, sonraki tartışmaların çoğunu baştan kapatır.
Akademik Kullanımda Katkı ve Etik
Tez ve makale çalışmalarında alınan destek, kurumun akademik etik kurallarına tabidir. Analiz desteğinin nasıl beyan edileceği, yazarlık mı yoksa teşekkür mü gerektirdiği önceden konuşulmalıdır. Sonradan ortaya çıkan katkı tartışmaları hem akademik soruşturmaya hem fikri haklar tartışmasına dönüşebilir.
Rapor Hukuki Süreçte Kullanılacaksa
Analiz raporu bir davada veya idari incelemede kullanılacaksa, hazırlık aşaması buna göre kurulmalıdır. Veri kaynağının doğrulanabilir olması, kullanılan yazılım ve yöntemin raporda yer alması, sınırlılıkların açıkça yazılması raporun ikna gücünü belirler. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, uzmanlık konularında hazırlanan görüşlerin dosyaya sunulmasına imkân tanır; ancak bu görüşün karşı tarafın itirazlarına açık olacağı baştan hesaba katılmalıdır.
Süreç Kontrol Listesi
- Veri setinin kişisel veri içerip içermediğini analiz öncesinde belirleyin.
- Gizlilik ve veri imha hükümlerini sözleşmeye yazın.
- Teslim kapsamını ve revizyon sınırını sayı vererek tanımlayın.
- Raporun kullanılacağı ortamı danışmana önceden bildirin.
Yukarıdakiler genel bilgilendirmedir. Veri paylaşımı ve danışmanlık sözleşmeleri her projede farklı risk taşıdığından, özellikle kişisel veri içeren çalışmalarda metnin imzadan önce hukuken gözden geçirilmesi tavsiye edilir.