1615 sayılı Karar, Menemen-Aliağa-Çandarlı Otoyolu Projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Güzergâh esaslı projelerde kamulaştırma çoğu kez parselin tamamını değil bir şeridini hedefler. Bu nedenle malikin karşılaştığı asıl sorun, alınan kısmın bedeli kadar, elinde kalan kısmın ne hâle geldiğidir.
Güzergâh projeleri parseli nasıl böler
Otoyol geçişi bir tarlayı iki parçaya ayırabilir, kalan bölümü ana yola erişimden koparabilir ya da tarımsal makine ile işlenemeyecek ölçüde daraltabilir. Kararın eki cetvel ve kroki incelenirken sadece kamulaştırılan yüzölçümü değil, kalan parçaların şekli, büyüklüğü ve ulaşım imkânı da not edilmelidir. Bu tespit, sonraki bütün taleplerin çıkış noktasıdır.
Uzlaşma görüşmesine hazırlıklı gitmek
Kamulaştırmada idare, dava yoluna gidilmeden önce malikle satın alma usulüyle anlaşmayı dener. Bu görüşme, kimi malikin sandığı gibi biçimsel bir adım değildir; anlaşma sağlanırsa süreç kısalır, sağlanmazsa görüşmede ortaya konan bilgi ve belgeler sonraki aşamaya zemin oluşturur. Görüşmeye giderken şu hazırlığın yapılması gerekir:
- Taşınmazın niteliğini ve gelir kapasitesini gösteren belgeler
- Muhdesat dökümü ve varsa yapı ruhsatı kayıtları
- Çevrede gerçekleşmiş el değiştirmelere ilişkin bilgiler
- Kalan kısmın kullanılamaz hâle geldiğine dair fotoğraf ve kroki
- Teklif edilen bedelin hangi kalemlerden oluştuğuna dair yazılı döküm talebi
Kalan kısmın değer kaybı ve geçit sorunu
Kısmi kamulaştırmada kalan bölümde meydana gelen değer düşüklüğü ayrı bir kalem olarak tartışılabilir. Ayrıca kalan parça yola cephesini kaybettiyse geçit ihtiyacı doğar ve bu ihtiyaç hem kullanım hem değer bakımından somut bir kayıptır. Değer kaybı iddiasının teknik incelemeye konu edilmesi için, kamulaştırma öncesi ve sonrası durumu karşılaştıran açık bir anlatımın dosyaya sunulması gerekir.
Bedel yargılamasında dikkat edilecek noktalar
- Acele kamulaştırmada belirlenen bedelin nihai değer olmadığını gözden kaçırmayın.
- Bilirkişi raporundaki kabulleri kalem kalem inceleyip itirazlarınızı süresinde bildirin.
- Rapor sonrası talebinizin artırılması gerekiyorsa usule uygun biçimde ıslah imkânını değerlendirin.
- Fiilî el atma bedel tespitinden önce olmuşsa bu tarihi belgeyle sabitleyin.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. Otoyol kamulaştırmalarında kalan alana ilişkin talepler kendiliğinden incelenmediğinden, taşınmazınız güzergâh üzerinde ise kroki ve belgelerinizle birlikte bir hukukçudan görüş almanız önemlidir.