Derleme, çoğaltılmış eserlerin belirli nüshalarının milli arşiv ve kütüphane koleksiyonlarına aktarılmasını sağlayan bir kamu yükümlülüğüdür. Çoğaltılmış Fikir ve Sanat Eserlerini Derleme Yönetmeliği, bu yükümlülüğün kimde olduğunu, hangi materyalleri kapsadığını ve teslim usulünü belirler. Yayıncılar açısından mesele çoğu zaman yükümlülüğün varlığı değil, teslimin zamanında ve doğru mercie yapılmasıdır.
Yükümlülük Kime Aittir?
Derleme yükümlülüğü, eseri çoğaltan ve yayıma hazırlayan taraf üzerindedir. Basılı kitap ve süreli yayınlarda matbaa ile yayıncının sorumluluğu birbirine karışabildiğinden, baskı sözleşmesinde teslim sorumluluğunun kimde olduğunun yazılması ileride ortaya çıkacak yaptırım tartışmasını önler. Elektronik ortamda çoğaltılan materyaller de kapsam dışında değildir.
Kapsama Giren Materyaller
- Kitap, dergi, gazete ve benzeri süreli yayınlar
- Harita, afiş, kartpostal gibi basılı görsel materyaller
- Ses ve görüntü taşıyıcıları
- Elektronik ortamda çoğaltılıp dağıtıma sunulan nüshalar
Teslim Usulü ve Sık Yapılan Hatalar
Teslimde en sık karşılaşılan sorun, nüshaların eksik sayıda gönderilmesi ya da teslim tutanağının saklanmamasıdır. Gönderim kargo ile yapılıyorsa, alındı belgesinin eser adı ve baskı bilgisiyle eşleştirilebilir olması gerekir. Baskı yenilendiğinde veya gözden geçirilmiş yeni bir basım yapıldığında yükümlülük yeniden doğar; ilk baskı için yapılan teslim, sonraki basımları kapsamaz.
Bandrol ve Derleme İlişkisinin Karıştırılması
Bandrol uygulaması ile derleme, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde birbirinden farklı amaçlara hizmet eden iki ayrı yükümlülüktür. Bandrol alınmış olması derleme nüshasının teslim edildiği anlamına gelmez. Uygulamada bu iki işlemi tek bir başvuru sanan yayıncılar, idari yaptırımla karşılaşabilmektedir.
Yaptırımla Karşılaşılırsa İzlenecek Yol
- Tutanağın ve idari yaptırım kararının tebliğ tarihini kayda geçirin.
- Teslime ilişkin elinizdeki tüm alındı ve yazışmaları tek dosyada toplayın.
- Kararda gösterilen başvuru merciini ve süresini, karar metninden okuyarak doğrulayın.
- Süreç devam ederken eksik teslimi tamamlayarak durumu belgelendirin.
Metin genel bilgilendirme amacı taşır. Derleme yükümlülüğüne ilişkin somut bir tutanak veya yaptırımla karşılaştıysanız, sürelerin kısa olması nedeniyle belgeleri gecikmeden hukuki değerlendirmeye sunmanız yerinde olacaktır.