Anaplastoloji, cerrahi sonrası veya doğuştan gelen doku kayıplarında yüz ve vücut protezleri üretimiyle ilgilenir. Bu alanda kurulan bir üniversite merkezi, aynı anda üç işi birlikte yürütür: hastaya yönelik uygulama, öğrenci ve uzmana yönelik eğitim, cihaz ve materyal üzerine araştırma. Yönetmelik bu üç işi ayırdığı ölçüde, ileride ortaya çıkan sorumluluk tartışmaları da netleşir.
Uygulama, Eğitim ve Araştırmanın Ayrıştırılması
Bir hastaya yapılan protez uygulaması hizmet ilişkisi doğururken, aynı işlemin bir eğitim programı içinde gerçekleştirilmesi ek bilgilendirme yükümlülüğü getirir. Uygulamanın araştırma protokolü kapsamında yapılması hâlinde ise etik kurul onayı ve ayrı bir onam süreci gerekir. Hastaya hangi çerçevede işlem yapıldığının dosyada açıkça görünmesi, ilerideki her değerlendirmenin başlangıç noktasıdır.
Aydınlatma ve Beklenti Yönetimi
Estetik sonucu doğrudan etkileyen uygulamalarda, beklenti ile sonuç arasındaki fark en sık şikâyet sebebidir. Bilgilendirmede şunların yazılı olarak yer alması beklenir:
- Protezin öngörülen kullanım ömrü ve yenileme ihtiyacı
- Renk uyumu, doku değişimi ve zamanla oluşabilecek farklılıklar
- Bakım gereklilikleri ve hastaya düşen yükümlülükler
- Alternatif tedavi seçenekleri ve bunların sınırları
Materyal, Cihaz ve İzlenebilirlik
Üretimde kullanılan silikon ve benzeri malzemelerin lot bilgileri, dijital tarama ve üretim dosyaları ile birlikte saklanmalıdır. Dijital tasarım ve üretim yöntemlerinin yaygınlaşması, hastaya ait yüz taramasının kişisel veri niteliğini de gündeme getirir: bu veriler biyometrik nitelik taşıyabildiğinden erişim yetkisi sınırlandırılmalı, saklama süresi belirlenmeli ve arşiv güvenliği sağlanmalıdır.
Uyuşmazlık Çıktığında Dosya Neye Bakar
Bir şikâyet ya da tazminat talebinde değerlendirme, çoğunlukla hastanın imzaladığı onam belgesine, uygulama kayıtlarına ve kontrol randevularının izlenip izlenmediğine dayanır. Randevuya gelmeme, önerilen bakımı yapmama gibi hasta kaynaklı etkenler ancak kayda geçirilmişse dikkate alınabilir. Bu nedenle her kontrol muayenesinin kısa da olsa yazılı notu tutulmalıdır.
Merkez Yönetimi İçin Pratik Adımlar
- Hizmet, eğitim ve araştırma dosyalarını ayrı numaralandırın.
- Onam metinlerini uygulama türüne göre farklılaştırın.
- Materyal izlenebilirlik kaydını üretim dosyasıyla eşleştirin.
- Dijital tarama verileri için erişim ve imha politikası yazın.
Yukarıdakiler alanın genel işleyişine dair bilgilendirmedir. Belirli bir uygulamaya ilişkin sorumluluk değerlendirmesi, tıbbi kayıtların ve somut olayın ayrıntılı incelenmesini gerektirir.