Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller ile Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik, karayolunda seyreden araçların azami ağırlık ve boyut sınırlarını, yükün nasıl yerleştirileceğini ve denetimde uygulanacak ölçüm toleranslarını düzenler. Bu düzenleme yalnızca sürücüyü değil, yükü hazırlayan ve taşımayı organize eden tüm halkayı ilgilendirir.
Ağırlık İhlali Tek Bir Kişinin Kusuru Değildir
Bir ağırlık ihlali ortaya çıktığında akla ilk gelen sürücüdür; oysa zincirde birden fazla halka vardır. Yükü teslim eden gönderen, yükleme işlemini yapan işletme, taşımayı üstlenen taşımacı ve aracı kullanan sürücü, kendi alanlarındaki yükümlülükten sorumludur. Gönderenin beyan ettiği ağırlığın gerçeği yansıtmaması, yükleme tesisinde tartım yapılmaması veya dorse tipine uygun olmayan yükleme, ihlalin gerçek sebebi olabilir. Bu nedenle tutanak düzenlendiğinde savunmanın ilk adımı, ihlalin hangi halkadan kaynaklandığını belgelemektir: yükleme tesisi tartı fişi, irsaliye, konşimento ve tesis kamera kayıtları bu noktada belirleyicidir.
Tolerans Kavramı Yanlış Anlaşılıyor
Ölçüm toleransı, ihlal için verilmiş bir serbest alan değildir; tartı sistemlerinin ölçüm belirsizliğini karşılamak üzere öngörülmüş teknik bir paydır. Toleransa güvenerek sınıra çok yakın yükleme yapmak, farklı bir kantarda yapılan ölçümde ihlal sonucunu doğurabilir. Ayrıca aks bazındaki dağılım sınırları ile toplam ağırlık sınırı ayrı ayrı denetlenir; toplam ağırlık uygun olsa dahi tek bir aksta yoğunlaşan yük ihlal oluşturabilir.
Tartım Tutanağında Kontrol Edilecekler
- Tartımın hangi kantarda ve hangi yöntemle yapıldığı
- Kantarın muayene ve damga geçerlilik durumu
- Ölçüm sırasında aracın konumu ve zeminin uygunluğu
- Toplam ağırlık ile aks ağırlıklarının ayrı ayrı gösterilip gösterilmediği
- Uygulanan toleransın tutanakta belirtilip belirtilmediği
Bu unsurlardan birine ilişkin tereddüt varsa, tutanak imzalanırken itiraz kaydının düşülmesi gerekir. Sonradan ileri sürülen ölçüm itirazı, o an şerh düşülmemişse çok daha zayıf kalır.
Boyut ve Yük Emniyeti Ayrı Bir Başlık
Yükün araç dışına taşması, uygun şekilde bağlanmaması veya örtülmemesi, ağırlıktan bağımsız bir ihlal oluşturur. Yük emniyet ekipmanının uygunluğu ve bağlama sayısı, kaza hâlinde kusur değerlendirmesini doğrudan etkiler. Yükün yoldaki bir başka araca zarar vermesi hâlinde ise idari yaptırımın yanında tazminat sorumluluğu da gündeme gelir; bu ihtimalde taşıyıcı sorumluluk sigortasının kapsamı incelenmelidir.
Yaptırıma Karşı Başvuruda Süre
İdari para cezası tutanağı düzenlendiğinde, başvuru süresi ve başvurulacak merci tutanağın ihtar bölümünde gösterilir. Filo işletmelerinde en sık görülen hak kaybı, tutanağın sürücüde kalması ve merkeze geç ulaşmasıdır. Sürücülerden tutanakların aynı gün fotoğrafla merkeze iletilmesinin istenmesi ve tek bir takvimde izlenmesi, süre riskini büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Bu rehber genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Araç tipi, sefer güzergâhı ve tartım koşulları sonucu değiştirebileceğinden, tutanağa itiraz düşünüldüğünde belgelerle birlikte hukuki değerlendirme alınması önerilir.