Yapı malzemeleri alanında bir kuruluşun uygunluk değerlendirme kuruluşu olarak görevlendirilmesine dair tebliğler, teknik gibi görünen ama doğrudan hukuki sonuç doğuran metinlerdir. Bir belgenin geçerliliği, o belgeyi düzenleyen kuruluşun görevlendirme kapsamına bağlıdır; kapsam dışında düzenlenmiş belge, üreticiyi korumaz.
Görevlendirme neyi ifade eder?
Görevlendirme, bir kuruluşun belirli ürün grupları ve belirli değerlendirme yöntemleri için yetkilendirilmesidir. Yetki genel değil, kapsamla sınırlıdır. Üreticinin ilk yapması gereken, aldığı belgenin kapsamı ile kendi ürününün kapsamının örtüşüp örtüşmediğini kontrol etmektir. Uygulamadaki en pahalı hatalardan biri, ürün grubu farklı olduğu hâlde eldeki belgeye güvenilmesidir.
Üretici, ithalatçı ve dağıtıcının yükümlülükleri ayrışır
- Üretici: teknik dosyayı hazırlar, performans beyanını düzenler ve arkasında durur.
- İthalatçı: piyasaya arz ettiği ürünün belgelerinin varlığını ve geçerliliğini denetler.
- Dağıtıcı: ürünün işaretlerini ve beraberindeki bilgileri kontrol eder, uygun olmayan ürünü arz etmez.
Bir uygunsuzluk tespitinde bu üç sıfattan hangisinin taşındığı, sorumluluğun ağırlığını belirler.
Görevlendirmenin askıya alınması hâlinde ne olur?
Değerlendirme kuruluşunun yetkisi askıya alınabilir veya kaldırılabilir. Bu durumda daha önce düzenlenmiş belgelerin akıbeti otomatik değildir; kararın kapsamına göre geçerliliğini sürdürebilir veya yeniden değerlendirme gerekebilir. Bu ihtimale karşı üreticilerin, belgelerin düzenlendiği tarihteki yetki durumunu gösteren kayıtları saklaması, sonraki denetimlerde ispat kolaylığı sağlar.
Piyasa gözetimi ve denetimi sonrası süreç
Denetimde uygunsuzluk tespit edilirse süreç genellikle şu sırayla ilerler: tespit tutanağı, savunma istemi, düzeltici faaliyet talebi ve gerekirse toplatma ile idari yaptırım. En kritik aşama savunma aşamasıdır; teknik dosyanın ve deney raporlarının bu aşamada eksiksiz sunulması, sonraki itirazlarda dayanılacak temeli oluşturur. Yaptırım kararına karşı başvuru yolu, karar metninde gösterilen mercie ve süreye göre belirlenir.
Denetime hazırlık kontrol listesi
- Belgenin kapsamı ile ürün tanımını yan yana koyarak karşılaştırın.
- Performans beyanı ile teknik dosyanın birbirini doğruladığından emin olun.
- Deney raporlarının tarih ve numaralarını ürün partileriyle eşleştirin.
- Tebliğ edilen her yazının cevap süresini takvimleyin.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Ürün güvenliği denetimlerinde tespit edilen uygunsuzluğun türü sonucu tümüyle değiştirebildiğinden, tutanak elinize ulaştığında dosyanızı hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.