18485 sayılı BİYOLOJİK ETKENLERE MARUZİYET RİSKLERİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK, çalışanların bakteri, virüs, mantar ve benzeri biyolojik etkenlere maruz kalmasından doğan riskleri önlemeye yönelik yükümlülükleri düzenler. Sağlık kuruluşları, laboratuvarlar, atık tesisleri, gıda işletmeleri ve tarım işletmeleri bakımından doğrudan uygulama alanı bulur.
Riskin Tanımlanması Önlemi Belirler
Bu alanda alınacak tedbir, önce hangi etkenle karşı karşıya olunduğunun belirlenmesine bağlıdır. Etkenin bulaşma yolu, sağlık üzerindeki etkisi ve işyerindeki temas biçimi tespit edilmeden alınan önlemler çoğu kez amaca hizmet etmez. Bu nedenle risk değerlendirmesi genel bir metin değil, o işyerindeki süreçlere göre yazılmış somut bir belge olmalıdır.
Önleme Hiyerarşisi
Uygulamada tedbirler belirli bir öncelik sırasıyla ele alınır:
- Etkenin tamamen ortadan kaldırılması veya daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi.
- Süreçlerin kapalı sistem hâline getirilmesi ve temasın teknik olarak engellenmesi.
- Çalışan sayısının ve maruziyet süresinin sınırlandırılması gibi düzenleyici tedbirler.
- Kişisel koruyucu donanımın sağlanması ve kullanımının denetlenmesi.
Kişisel koruyucu donanım, sıralamanın son basamağıdır. Önceki basamaklar atlanarak yalnızca ekipman dağıtılması, yükümlülüğün yerine getirildiği anlamına gelmez.
Kayıt Tutmanın Belirleyici Rolü
Maruziyet kayıtları, hem denetimde hem de sonradan açılan davalarda merkezî önemdedir. Kimin, hangi tarihte, hangi etkenle, ne kadar süre temas ettiği; yaşanan kaza ve ramak kala olaylarının nasıl kaydedildiği; sağlık gözetiminin hangi aralıklarla yapıldığı belgelenmelidir. Bu kayıtların bir bölümü, etkenin gecikmeli sağlık etkisi doğurabilmesi nedeniyle uzun süre saklanmayı gerektirir. Çalışanların kendi kayıtlarına erişim talebi de ayrıca karşılanmalıdır.
Yükümlülüğün İhlalinde Doğan Sonuçlar
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde eksiklikler idari para cezasına konu olabilir. Bunun ötesinde, bir çalışanın hastalanması hâlinde işverenin tazminat sorumluluğu ve ağır ihmal hâllerinde cezai sorumluluk gündeme gelir. İdari para cezasına karşı itiraz süreleri kısadır; tebliğ tarihinin ve zarfın saklanması, sürenin doğru hesaplanması için gereklidir.
Bu içerik genel bilgilendirme sağlar; işyerinize özgü risk yapısı, uygulanan yaptırım veya açılmış bir dava için düzenlemenin yürürlükteki tam metni ve dosyanın kendi verileri birlikte değerlendirilmelidir.