Emzik, biberon, biberon başlığı, alıştırma bardağı ve kapakları; bebeklerin doğrudan ağız temasında bulunduğu ürünler oldukları için üretim, ithalat ve piyasa gözetimi bakımından özel bir tebliğ ile düzenlenmiştir. Bu rehber, ürünün Türkiye'ye girişinden tüketiciye ulaşmasına kadar olan zincirde kimin neyden sorumlu olduğunu ve olumsuz bir sonuç doğduğunda izlenecek adımları ele alır.
Sorumluluk Zinciri: Üretici, İthalatçı, Dağıtıcı
Yurt içinde üretim yapan firma ürünün uygunluğundan doğrudan sorumludur. İthalatçı ise yurt dışındaki üreticinin yerine geçerek aynı sorumluluğu üstlenir; yabancı üreticinin belgelerine güvendiğini söylemek tek başına savunma oluşturmaz. Dağıtıcı ve satıcı bakımından ise bildirim ve etiket eksikliğini fark edip ürünü satışa sunmama yükümlülüğü öne çıkar. Zincirin her halkasının kendi belge setini bulundurması gerekir.
Piyasaya Arz Öncesi Bildirim
- Ürünün ilgili bakanlık bildirim sistemine model bazında kaydedilmesi
- Temas eden malzemelerin uygunluğunu gösteren analiz raporlarının hazır bulundurulması
- Türkçe etiket, kullanım ve temizleme talimatı ile uyarıların ambalajda yer alması
- Parti ve izlenebilirlik bilgisinin ürün üzerinde bulunması
İthalatta Kontrol ve Gümrük Aşaması
Bu ürün grubu, ithalat sırasında uygunluk denetimine tabi tutulabilir. Denetimde eksik belge veya uygunsuz numune sonucu çıkması halinde parti serbest bırakılmaz; ürünün mahrecine iadesi, imhası ya da uygun hale getirilmesi gündeme gelir. Sipariş öncesinde yabancı üreticiden hangi test raporlarının isteneceğinin belirlenmesi, gümrükte bekleyen bir konteynerin yaratacağı maliyetten çok daha ucuzdur.
Geri Çağırma Nasıl Yürütülür?
- Riskin kapsamını belirleyin: hangi parti, hangi model, hangi satış kanalı.
- Satış noktalarına yazılı durdurma bildirimi gönderin ve teyit alın.
- Tüketiciye yönelik duyuruyu, ürünün yaygınlığına uygun bir mecrada yapın.
- Toplanan ürün miktarını ve akıbetini kayda geçirerek kuruma raporlayın.
Tüketici Zararı Doğduğunda
Ürün kaynaklı bir sağlık sorunu iddiası ortaya çıkarsa, ayıplı mal ve üreticinin sorumluluğuna ilişkin talepler ile idari yaptırım süreci birlikte ilerler. Tüketici tarafında ise ürünün kendisi, ambalajı ve satış fişi en önemli delillerdir; ürünün atılması ispatı ciddi biçimde zorlaştırır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Gümrükte durdurulan bir parti veya geri çağırma kararı söz konusu olduğunda, ilgili yazışma ve raporlar incelenmeden strateji belirlenmesi doğru olmaz.