Ticari hayatta ödemenin geciktirilmesi, alacaklı için finansman yükü doğurur. Türk Ticaret Kanunu, mal ve hizmet tedarikinde geç ödemelere karşı alacaklıyı korumak amacıyla özel bir faiz rejimi öngörmüş; uygulanacak oran ise her yıl ilan edilen tebliğ ile belirlenmiştir. Bu rehber, oranın nasıl uygulanacağına ve alacağın tahsilinde izlenecek yola odaklanır.
Bu Rejim Hangi İlişkilerde Uygulanır?
Düzenleme, tacirler arasındaki ya da tacirlerle kamu tüzel kişileri arasındaki mal ve hizmet tedarikine ilişkin sözleşmelere yöneliktir. Tüketici işlemleri bu kapsamda değildir. Sözleşmede faiz oranı kararlaştırılmamışsa ya da kararlaştırılan oran alacaklı aleyhine ağır ölçüde orantısızsa, ilan edilen oran devreye girer.
Temerrüdün Başlangıcı
- Sözleşmede ödeme günü belirlenmişse, o günün geçmesiyle ihtara gerek kalmaksızın temerrüt doğar.
- Ödeme günü belirlenmemişse, faturanın veya eşdeğer ödeme talebinin ulaşmasına bağlanan süreler dikkate alınır.
- Malın gözden geçirilmesi ve kabulü öngörülmüşse, bu sürecin tamamlanması esas alınır.
Faturanın tebliğ edildiğinin ispatı, çoğu dosyada faiz başlangıç tarihini belirleyen tek delildir; bu nedenle teslim ve tebliğ kayıtları özenle saklanmalıdır.
Sözleşmeyle Aşırı Uzatılan Ödeme Süreleri
Ödeme süresinin sözleşmeyle olağanüstü uzun belirlenmesi ya da faiz hakkının tümüyle kaldırılması, alacaklı aleyhine dürüstlük kuralına aykırı sonuç doğuruyorsa geçersiz sayılabilir. Bu tür kayıtlar, güçlü konumdaki alıcının dayattığı standart sözleşmelerde sık görülür ve ayrıca genel işlem koşulları denetimine tabidir.
Tahsil Yolunun Seçimi
- Alacağı ve işlemiş faizi gösteren ayrıntılı hesap tablosu hazırlayın.
- Borçluya, temerrüt tarihini ve talep edilen tutarı içeren ihtarname gönderin.
- Belgeye dayalı alacaklarda icra takibi türünü doğru seçin; itiraz ihtimalini önceden değerlendirin.
- Takibe itiraz edilirse itirazın kaldırılması ya da iptali yollarındaki süreleri hesaplayın.
- Ticari davalarda dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşamasını atlamayın.
Zamanaşımı ve Hesap Hatası
Faiz alacağı bakımından zamanaşımı ayrı işler; asıl alacak istenebilir durumdayken faiz talebinin bir kısmının zamanaşımına uğraması mümkündür. Ayrıca oranın, ilgili yıl için ilan edilen değer üzerinden dönemsel olarak hesaplanması gerekir; tüm döneme tek oran uygulanması sık rastlanan bir hesap hatasıdır.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Faiz türü, başlangıç tarihi ve uygulanacak oran sözleşme hükümlerine göre değişebileceğinden, takip başlatmadan önce dosyanızın hukuki değerlendirmeden geçirilmesi yerinde olur.