Kamu ihalelerinde hak kaybının en yaygın sebebi, teklifin içeriği değil sürecin usulüdür. Kamu İhale Tebliği (Tebliğ No: 2014/1) gibi düzenlemeler, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasında ortaya çıkan tereddütleri gidermeye yöneliktir. İstekli açısından bu metinlerin pratik değeri, itiraz yolunun hangi aşamada hangi merciye açık olduğunu netleştirmesidir.
İtirazın Konusu Hangi Aşamaya Ait
İhale sürecinde şikâyet konusu üç ana aşamada doğar: ilan ve doküman aşaması, tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve sözleşme sonrası uygulama aşaması. Doküman aşamasına ilişkin bir aykırılık, tekliflerin açılmasından sonra ileri sürüldüğünde geç kalınmış sayılabilir. Bu nedenle dokümanı satın aldıktan sonra teknik ve idari şartname birlikte okunmalı, rekabeti engelleyen bir düzenleme varsa itiraz zamanında yapılmalıdır.
İdareye Şikâyet ile Kuruma İtirazen Şikâyetin Sırası
Kural olarak önce ihaleyi yapan idareye şikâyet başvurusu yapılır; idarenin kararı üzerine veya süresinde karar verilmemesi hâlinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet yoluna gidilir. Bu sıra atlanarak yapılan başvurular şekil yönünden reddedilir ve arada geçen süre telafi edilemez. Başvuruda bulunanın ehliyeti, başvuru bedelinin yatırılmış olması ve dilekçenin usulüne uygun imzalanması da esasa girilmeden önce incelenen unsurlardır.
Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında Dikkat Edilecekler
- Açıklama istenen bileşenlerin tamamına ayrı ayrı cevap verilmesi
- Fiyat tekliflerinin ve maliyet belgelerinin öngörülen biçimde düzenlenmiş olması
- Kamu kurumlarınca yayımlanan fiyatların hangi tarih itibarıyla kullanıldığının gösterilmesi
- Açıklamanın süresi içinde ve eksiksiz sunulması; sonradan tamamlama imkânının sınırlı olduğunun bilinmesi
Yasaklama İşlemi ve İdari Yargı Boyutu
İhalelere katılmaktan yasaklama kararı, şirketin faaliyetini doğrudan etkileyen ağır bir sonuçtur. Bu işlemin dayanağı olan fiilin somut biçimde tespit edilip edilmediği, hangi kişiler bakımından uygulandığı ve ilan tarihinin doğru belirlenip belirlenmediği ayrı ayrı incelenmelidir. Kurum kararlarına ve idari işlemlere karşı idari yargı yolu açık olup, İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde dava süresinin tebligat tarihine bağlı olduğu unutulmamalıdır.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Farkına varılan aykırılığın tarihini ve öğrenme biçimini belgeleyin.
- Dilekçede hangi hükmün ihlal edildiğini ve istenen sonucu açıkça yazın.
- Ekleri numaralandırın; her iddiayı bir belgeye bağlayın.
- Başvurunun kaydını ve tebligatları tek bir takvim üzerinde izleyin.
Bu açıklamalar bilgilendirme amacı taşır; her ihalenin dokümanı ve süreci kendine özgü olduğundan, başvuru hazırlığına geçmeden önce dosyanızın ayrıntılı biçimde incelenmesinde yarar vardır.