Sermaye Piyasası Kurulu İç Denetim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, kurumun kendi faaliyetlerinin iç denetime tabi tutulmasının çerçevesini çizer. Dışarıdan bakıldığında yalnızca kurum içi bir işleyiş gibi görünse de, denetim raporunda yer alan bir bulgu; personel yönünden disiplin sürecine, işlem yönünden ise düzeltme veya iptal sonucuna yol açabildiği için hukuki değerlendirme gerektirir.
İç Denetim ile Teftişin Farkı
İç denetim, esas olarak süreçlerin etkinliğini ve mevzuata uygunluğunu değerlendirmeye yönelik bir güvence ve danışmanlık faaliyetidir. Kişiye yönelik suçlama üretmek birincil amacı değildir. Buna karşılık raporda somut bir mevzuata aykırılık tespiti yer aldığında, süreç ilgili disiplin veya soruşturma mekanizmasına devredilebilir. Bu iki aşamanın karıştırılması, personelin savunma hakkını hangi aşamada kullanacağı konusunda tereddüt yaratır.
Bulguya Cevap Verirken Yapılan Hatalar
- Taslak rapora cevap verme imkânının kullanılmaması; itirazın yalnızca sonuç aşamasına bırakılması
- Bulgunun dayandığı belgenin istenmemesi, genel ifadelerle savunma yapılması
- Uygulamanın kurumda yerleşik olduğunu gösteren örneklerin sunulmaması
- Cevabın tarihsiz ve kayıtsız biçimde iletilmesi
Denetim Kanıtı ve Belge Düzeni
İç denetimde ulaşılan sonucun dayanağı, çalışma kâğıtlarına işlenen kanıtlardır. Personel açısından savunmanın gücü de aynı mantığa dayanır: hangi işlemin hangi talimata, kurul kararına veya yazılı görüşe dayanılarak yapıldığı gösterilebiliyorsa, bulgunun kişisel kusura bağlanması güçleşir. Bu nedenle görev sırasında alınan yazılı görüşlerin ve onay zincirinin saklanması, sonradan telafi edilemeyecek bir eksiği önler.
Sermaye Piyasası Mevzuatıyla Kesişen Alanlar
Kurumun denetim ve gözetim faaliyetleri 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde yürür. İç denetim raporundaki bir bulgu, piyasa aktörlerine yönelik bir işlemin usulüne ilişkinse, o işlemin muhatabı olan şirket veya yatırımcı bakımından da sonuç doğurabilir. Bu durumda kurum içi denetim süreciyle, dışa dönük idari işlemin akıbeti ayrı ayrı izlenmelidir.
İdari İşleme Dönüşen Bulgularda Yol Haritası
- Size tebliğ edilen belgenin niteliğini belirleyin: bilgilendirme yazısı mı, idari işlem mi?
- Tebliğ tarihini ve tebligat usulünü kayıt altına alın.
- Savunma istendiğinde verilen süreye uyun; ek süre talebini yazılı yapın.
- Nihai işleme karşı idari başvuru ve dava süreleri bakımından takvim oluşturun.
Burada yer alan bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; iç denetim ve disiplin süreçleri kurumun kendi düzenlemelerine göre işlediğinden, tebliğ edilen belgeyi bir hukukçuya inceletmeniz sürecin sağlıklı yürümesine katkı sağlar.