Sermaye Piyasası Kurulu bütçe uygulaması, giderlerin yapılması ile satış ve benzeri işlemlere ilişkin usul ve esaslar hakkındaki yönetmelik, düzenleyici ve denetleyici bir kurumun kendi mali işleyişini disipline eden bir iç mevzuat metnidir. Metnin muhatabı doğrudan yatırımcı değil, kurumun harcama sürecinde görev alan birimleri ile Kurul ile mal ve hizmet ilişkisine giren gerçek ve tüzel kişilerdir.
Düzenlemenin Hukuki Zemini
Kurulun görev ve yetkileri 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile belirlenmiştir. Mali işleyiş ise 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun düzenleyici ve denetleyici kurumlara ilişkin özel rejimi ile birlikte okunur. Bu nedenle yönetmelik hükümleri, üst normlarla çelişmeyecek biçimde yorumlanmak zorundadır; bir uyuşmazlıkta yalnızca yönetmelik metnine dayanmak çoğu zaman yetersiz kalır.
Harcama Sürecinde Rol Dağılımı Neden Önemli
Kamu mali mevzuatının temel mantığı, harcamaya karar veren ile harcamayı gerçekleştiren ve ödemeyi yapan görevlileri birbirinden ayırmasıdır. Uygulamada sorun çoğunlukla şu noktalarda çıkar:
- Ödeme belgesinin eki olması gereken evrakın eksik düzenlenmesi
- Yetkisiz kişi tarafından taahhüt altına girilmesi
- Ödenek bulunmadan iş yaptırılması
- Avans ve mahsup işlemlerinin süresinde kapatılmaması
Satış ve Benzeri İşlemlerde Karşı Tarafın Konumu
Kurum tarafından yapılan satış, kiralama veya benzeri işlemlerde ihaleye ya da teklife katılan kişiler açısından kritik olan, işlemin duyuru koşullarıdır. İlanda belirtilmeyen bir şartın sonradan uygulanması, eşit muamele ilkesine aykırılık iddiasının temelini oluşturur. Bu nedenle ilan metni, şartname ve varsa zeyilnameler tarih bilgisiyle birlikte saklanmalıdır.
İşleme İtiraz Edilecekse İzlenecek Sıra
- İşlemin size hangi tarihte tebliğ edildiğini veya ne zaman öğrendiğinizi belgeleyin.
- Varsa kurum içi itiraz yolunu, bu yol için öngörülen usule uygun biçimde kullanın.
- İdari işleme karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki dava açma süresini takvime işleyin; süre kaçırıldığında esasa girilmeden ret kararı verilebilir.
- Maddi zarar iddianız varsa iptal talebiyle birlikte tam yargı talebinizi de değerlendirin.
Denetim Boyutu
Kurumun mali işlemleri Sayıştay denetimine tabidir. Denetim raporlarında tespit edilen usulsüzlükler, ilgili görevliler bakımından mali sorumluluk doğurabileceği gibi, koşulları oluştuğunda ayrı bir ceza soruşturmasına da konu edilebilir. Bu yönüyle yönetmelik, salt teknik bir muhasebe metni değil, sorumluluk rejiminin ilk halkasıdır.
Buradaki açıklamalar genel nitelikli bilgilendirmedir. Kurum işlemleriyle ilgili somut bir uyuşmazlıkta, dosyanızdaki belgeler ve yürürlükteki metnin güncel hâli üzerinden ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir.