Sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin düzenleme, işletmelere ölç, raporla ve doğrulat şeklinde özetlenebilecek sürekli bir yükümlülük getirir. 2872 sayılı Çevre Kanunu zemininde yürüyen bu sistemde asıl risk, tek seferlik bir izin sürecinde değil, yıllara yayılan raporlama disiplininde ortaya çıkar.
Yükümlülük Kime Doğar
Kapsam, işletmenin faaliyet türü ve belirli eşiklerle belirlenir. Uygulamada sıkça yaşanan sorun, kapsam dışı olduğunu varsayan bir tesisin kapasite artışı, yakıt değişikliği ya da yeni ünite devreye alınmasıyla farkında olmadan kapsama girmesidir. Bu nedenle kapsam değerlendirmesi bir defa yapılıp rafa kaldırılmamalı, her yatırım kararında yeniden gözden geçirilmelidir.
İzleme Planının Ağırlığı
İzleme planı, sistemin belkemiğidir. Plan; ölçüm noktalarını, kullanılacak yöntemi, veri kaynaklarını ve sorumluları tarif eder. Onaylı plandan sapılarak toplanan veri, sayısal olarak doğru olsa bile doğrulama aşamasında kabul görmeyebilir. Planda değişiklik gerektiren bir durum doğduğunda önce planın güncellenmesi, sonra yeni yönteme geçilmesi gerekir; tersi sıra çoğu uyumsuzluğun kaynağıdır.
Doğrulama Aşamasında Çıkan Tipik Sorunlar
Bağımsız doğrulama sürecinde en sık karşılaşılan bulgular şunlardır:
- Ölçüm cihazlarının kalibrasyon kayıtlarının eksik veya süresi geçmiş olması
- Faaliyet verisi ile fatura, sevk irsaliyesi gibi ticari belgeler arasındaki uyumsuzluk
- Veri boşluklarının belgelenmemiş tahmin yöntemleriyle doldurulması
- Yetkili personel değişikliğinde veri akışının kesintiye uğraması
- İç kontrol prosedürünün yazılı olmaması
Yaptırımla Karşılaşıldığında
Raporlama yükümlülüğünün hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemesi halinde idari yaptırım gündeme gelir. Burada dikkat edilmesi gereken üç nokta vardır: yaptırım kararının tebliğ tarihi, kararda gösterilen başvuru yolu ve süresi, ve peşin ödeme yapılmasının itiraz hakkını nasıl etkilediği. Karar metninin altındaki bilgilendirme bölümü çoğu zaman okunmadan geçilir; oysa doğru mercie başvurmanın anahtarı orada yazılıdır.
Savunmanın Teknik Zemini
Bu alandaki itirazlar hukuki olduğu kadar tekniktir. Ölçüm belirsizliğinin kabul edilen aralık içinde kaldığı, sapmanın kaynağının belgelenebilir bir arıza olduğu ya da idarenin hesabında yöntem hatası bulunduğu iddiaları, ancak kayıt ve kalibrasyon belgeleriyle desteklendiğinde sonuç doğurur. Bu belgelerin sonradan üretilemeyeceği unutulmamalıdır.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir. Tesisinizin kapsam durumu, onaylı izleme planı ve doğrulama raporu bir arada incelenmeden savunma kurgulanamaz; yaptırım tebliğ edilmişse süre işlemeye başladığından hızlı hareket edilmesi gerekir.