Çift veya ortak tek diplomaya yönelik uluslararası ortak lisansüstü eğitim ve öğretim programlarına ilişkin yönetmelik, iki farklı ülkedeki yükseköğretim kurumunun ortaklaşa yürüttüğü programların kurallarını belirler. Öğrenci açısından buradaki temel mesele şudur: aynı anda iki ayrı kurumun mevzuatına tabi olursunuz ve bu iki mevzuat her zaman uyumlu değildir. Uyuşmazlıkların büyük kısmı da tam bu boşluktan doğar.
Protokol metni programın anayasasıdır
Ortak programlar, taraf üniversiteler arasındaki protokole dayanır. Ders yükü, hangi kurumda kaç dönem geçirileceği, tez danışmanlığının nasıl yürütüleceği, sınav ve başarı ölçütü ile diplomanın hangi biçimde düzenleneceği bu metinde yer alır. Kayıt aşamasında protokolün öğrenciyle paylaşılmaması yaygın bir eksikliktir; oysa ileride çıkacak her tartışmada dayanak bu belgedir. Kayıt öncesinde protokolün bir örneğini yazılı olarak istemek en temel korunma adımıdır.
Çift diploma ile ortak tek diploma arasındaki fark
Çift diplomada her iki kurum kendi diplomasını ayrı ayrı düzenler; ortak tek diplomada ise tek bir belge üzerinde her iki kurum yer alır. Bu ayrım, ileride yapılacak denklik başvurusunda ve unvanın kullanımında farklı sonuçlar doğurur. Program tanıtımlarında bu iki kavramın birbirinin yerine kullanıldığı görülür; öğrencinin hangi türde kayıt olduğunu kayıt belgesinden teyit etmesi gerekir.
Sık yaşanan sorun başlıkları
- Yurt dışındaki kurumda alınan derslerin dönüşte tanınmaması veya kredi karşılığının düşürülmesi
- Vize veya oturum izninin gecikmesi nedeniyle dönem kaybı yaşanması
- Tez savunmasının hangi kurumun usulüne göre yapılacağının belirsiz kalması
- Program yürürlükten kaldırıldığında kayıtlı öğrencinin durumunun düzenlenmemiş olması
- Öğrenim ücretinin hangi kuruma, hangi para biriminde ve hangi takvimde ödeneceği konusundaki belirsizlik
Program kapanırsa ne olur
Ortaklığın sona ermesi hâlinde kayıtlı öğrencinin kazanılmış hakkı korunmalı, programın tamamlanmasına imkân verecek bir geçiş düzeni öngörülmelidir. Protokolde bu yönde bir hüküm bulunmaması, öğrenci bakımından ciddi bir belirsizlik yaratır. Böyle bir durumda kayıtlı olunan Türk yükseköğretim kurumuna yazılı başvuru yapılması ve talebin somut biçimde ifade edilmesi ilk adımdır.
Karşılaşılan işleme itiraz
- İşlemi yapan kurumu belirleyin: karar Türkiye'deki kuruma mı, yurt dışındaki ortağa mı aittir?
- Türkiye'deki kurumun işlemi idari nitelikte olduğundan, size bildirildiği tarihten itibaren işleyecek dava süresini hesaplayın.
- Kayıt belgesi, protokol, ders tanınma yazışmaları ve transkriptleri tek dosyada toplayın.
- Yabancı kurumdan gelen yazışmaların çevirisini önceden hazırlatın; sonradan yapılan çeviri süreci geciktirir.
Bu metin genel bir yol haritasıdır. Ortak programların kuralları protokolden protokole değiştiği için, ders tanınmama veya kayıt silme gibi bir işlemle karşılaştığınızda belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız gecikmeyi önler.