Geçici koruma statüsündeki yabancıların Türkiye'de çalışabilmesi, statünün kendisinden değil ayrı bir çalışma izni sürecinden doğar. Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik, bu iznin hangi koşullarda verileceğini ve işverenin yükümlülüklerini düzenler. Bu rehber, izin alınmadan çalıştırma hâlinde işveren ve yabancı yönünden doğan yaptırımlara ve bu yaptırıma karşı izlenecek itiraz yoluna odaklanır.
İzin Kimin Yükümlülüğü?
Başvuru, kural olarak işveren tarafından yapılır; bu nedenle izinsiz çalıştırmanın mali sonucu ağırlıklı olarak işveren üzerinde doğar. Ayrıca izin, belirli bir işveren ve iş yeri bakımından geçerlidir. İşyeri değiştiğinde mevcut iznin kendiliğinden taşınmaması, uygulamada en sık yapılan hatadır: işçi aynı kişidir, ancak izin yeni işveren için geçerli değildir.
Denetim Sonrası Ne Olur?
- İzinsiz yabancı çalıştıran işveren hakkında, Uluslararası İşgücü Kanunu çerçevesinde idari para cezası uygulanır; ceza her yabancı için ayrı hesaplanır.
- Tekrar hâlinde ceza miktarının artırılması gündeme gelir.
- İşverene, yabancının varsa konaklama ve dönüş giderlerini karşılama yükümlülüğü yüklenebilir.
- Sosyal güvenlik mevzuatı yönünden ayrıca bildirimsiz çalıştırma yaptırımları doğabilir.
İdari Para Cezasına İtiraz Yolu
Çalışma izni kaynaklı idari para cezalarında izlenecek yol, cezanın tebliğinden itibaren işleyen süre içinde başvuru yapılmasıdır. Burada kritik nokta, hangi merciye başvurulacağının doğru belirlenmesidir: Kabahatler Kanunu genel çerçevesi ile özel kanundaki yol farklılaşabilir. Yanlış mercie yapılan başvuru süreyi durdurmayabileceğinden, tebligat evrakında yazan başvuru yolu mutlaka okunmalı ve gerekiyorsa teyit edilmelidir.
İşçilik Hakları Ayrı Bir Başlıktır
İznin bulunmaması, yapılan işin karşılığının ödenmemesini haklı kılmaz. Fiilen çalışma gerçekleşmişse, ücret ve buna bağlı alacak talepleri iş yargısında ayrıca değerlendirilir. İşveren açısından bu, izinsiz çalıştırmanın ikinci maliyet katmanıdır: idari para cezası ile işçilik alacağı birbirinden bağımsız olarak gündeme gelebilir.
İşverenler İçin Kontrol Listesi
- İşe başlamadan önce izin başvurusunu tamamlayın; başvuru yapılmış olması tek başına çalışmayı meşru kılmaz.
- İznin geçerli olduğu il, işveren ve meslek bilgisini iş yeri kayıtlarıyla karşılaştırın.
- İzin bitiş tarihini takvime alın; uzatma başvurusunu süre dolmadan yapın.
- Statüye ilişkin belgelerin güncel kopyalarını özlük dosyasında saklayın; kişisel veri niteliğindeki bu belgelerde 6698 sayılı Kanun kapsamındaki saklama ilkelerine dikkat edin.
- Alt işveren ilişkisi varsa, izin yükümlülüğünün kimde olduğunu sözleşmede açıkça yazın.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Ceza tutarları ve başvuru süreleri güncel mevzuatla birlikte değişebildiğinden, tebligat elinize ulaştığında gecikmeden yabancılar ve iş hukuku alanında destek almanız önerilir.