Kullanılmış kızartmalık yağların kanalizasyona verilmesi veya kayıt dışı toplanması, hem çevresel hem de cezai sonuçları olan bir aykırılıktır. Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, atığı üreten işletmelerden lisanslı toplayıcılara ve geri kazanım tesislerine kadar uzanan bir zincirde yükümlülük dağıtır. Denetimlerde en çok ceza doğuran başlık, zincirin belgeyle kanıtlanamamasıdır.
Atık Üreticisinin Üç Temel Yükümlülüğü
- Atık yağı diğer atıklardan ayrı toplamak ve uygun kapta biriktirmek
- Yalnızca lisanslı toplayıcıya teslim etmek
- Teslimi belgelemek ve beyanları süresinde sisteme girmek
Lokanta, otel, yemek fabrikası gibi işletmelerde ilk iki adım genellikle yerine getirilirken, üçüncü adımdaki kayıt eksikliği yaptırıma yol açar.
Teslim Belgesi Neden Bu Kadar Kritik?
Atığın nereye gittiğini gösteren belge yoksa, işletme atığı usulsüz bertaraf etmiş sayılma riskiyle karşılaşır. Bu nedenle her teslimde alıcının lisans belgesi örneği, teslim edilen miktar, tarih ve araç plakası kayda alınmalıdır. Toplayıcının lisansının teslim tarihinde geçerli olup olmadığı ayrıca teyit edilmelidir; lisansı iptal edilmiş bir toplayıcıya yapılan teslim, iyiniyetli olsa dahi işletmeyi sorumluluktan kurtarmayabilir.
Denetimde Sorulan Belgeler
- Atık yağ biriktirme kaplarının konumu ve etiketlenmesi
- Aylık/dönemsel teslim tutanakları
- Yağ tüketimi ile teslim edilen atık miktarı arasındaki oran
- Personel eğitim kayıtları
Tüketim ile teslim miktarı arasındaki büyük fark, denetim ekibi için ilk uyarı işaretidir. Bu farkı açıklayan bir kayıt (menü değişikliği, kapanma dönemi, filtreleme sistemi) hazır bulundurulmalıdır.
İdari Para Cezasına İtiraz Güzergâhı
Çevre mevzuatına aykırılıktan kesilen idari para cezaları, işlemin niteliğine göre farklı yollara tabidir; kararın üzerinde gösterilen başvuru mercii ve süresi esas alınmalıdır. Faaliyetin durdurulması gibi ağır sonuç doğuran işlemlerde, iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması pratik önem taşır. Ceza tebliğ edildiği anda tarih kayda alınmalı; işletmenin tebligat adresi ile fiilî işletme adresi farklıysa merkeze gelen evrakın aynı gün iletilmesini sağlayan bir iç akış kurulmalıdır.
Zincirin Diğer Halkalarına Rücu
Toplayıcının atığı usulsüz bertaraf etmesi nedeniyle üretici işletmeye ceza kesilmişse, aradaki sözleşmeye dayalı rücu imkânı değerlendirilebilir. Bunun için sözleşmede mevzuata uygun bertaraf taahhüdünün ve rücu kaydının bulunması gerekir.
Bu bilgiler genel niteliktedir; işletmenizin faaliyet türüne ve kesilen cezanın dayanağına göre izlenecek yol değişeceğinden, ceza tutanağı üzerinden ayrıca değerlendirme yapılması önerilir.