Aracı kurumlar tarafından yapılan repo ve ters repo işlemleri, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na dayanan tebliğlerle çerçevelenir. Bankalardan farklı olarak burada müşteri, sermaye piyasası mevzuatının koruma araçlarına ve Sermaye Piyasası Kurulu'na yapılacak şikâyet yoluna sahiptir. Bu yazı, işlemin kendisinden çok müşteri varlığının korunması ve şikâyet mekanizmasına odaklanır.
Müşteri Varlığı Nerede Durur?
Sermaye piyasası düzeninin temel ilkelerinden biri, müşteri varlıklarının aracı kurumun kendi malvarlığından ayrı tutulmasıdır. Menkul kıymetlerin merkezi saklama kuruluşunda müşteri alt hesabında izlenmesi, kurumun mali sıkıntıya düşmesi hâlinde varlığın kurum alacaklılarının takibine konu olmasını engellemeye yöneliktir. Bu nedenle müşterinin ilk kontrol etmesi gereken şey, kıymetin gerçekten kendi alt hesabında görünüp görünmediğidir.
Riskin Büyüdüğü Tipik Senaryolar
- İşlemin çerçeve sözleşme kapsamı dışında, sözlü talimatla yapıldığının iddia edilmesi.
- Müşteriye ait kıymetin izinsiz olarak kurumun kendi işlemlerinde teminat gösterilmesi.
- Risk bildirim formunun imzalatılmaması veya uygunluk testinin yapılmaması.
- Ekstrede görünen kıymet ile saklama kuruluşu kaydı arasındaki uyuşmazlık.
Şikâyet ve Başvuru Sıralaması
- Aracı kuruma yazılı başvuru yapın ve kurumun iç şikâyet biriminden yanıt isteyin.
- Saklama kuruluşundan kendi adınıza hesap ekstresi alarak kurum kayıtlarıyla karşılaştırın.
- Sonuç alınamazsa Sermaye Piyasası Kurulu'na şikâyette bulunun; şikâyet idari inceleme başlatır, alacağınızı kendiliğinden tahsil etmez.
- Zararın tazmini için ayrıca hukuk davası açılması gerekir; delil olarak ekstre, sözleşme, talimat kayıtları ve yazışmalar sunulur.
- İşlemde hile veya güveni kötüye kullanma şüphesi varsa Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu ayrı bir yol olarak değerlendirilir.
Zamanaşımı ve Gecikmenin Bedeli
Yatırımcıların en sık düştüğü tuzak, kurumun "çözeceğiz" yönündeki sözlü vaatleriyle aylarca beklemektir. Bu bekleme hem delillerin kaybolmasına hem de sürelerin işlemesine yol açar. Yazılı olmayan hiçbir taahhüde güvenmemek, her görüşmeden sonra kısa bir e-posta ile içeriği teyit etmek pratikte en etkili korumadır.
İşlem Öncesi Kontrol Listesi
Kurumun yetki belgesinin bulunup bulunmadığını, işlem yapılan platformun kurumun resmî kanalı olup olmadığını ve vaat edilen getirinin piyasa koşullarıyla uyumunu önceden sorgulayın. Olağandışı yüksek getiri vaadi, çoğu zaman düzenlemeye aykırı bir yapının ilk işaretidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve yatırım önerisi sayılmaz. Somut dosyanızda sözleşme metni, ekstre kayıtları ve kurumun durumu belirleyici olacağından, kayda değer bir zarar söz konusuysa vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.