Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde ödemenin geciktirilmesi hâlinde uygulanacak temerrüt faiz oranı, Merkez Bankası tarafından her yıl ilan edilir. Bu oran, sözleşmede faiz kararlaştırılmamış ya da kararlaştırılan oran geçersiz sayılmış hâllerde devreye girer. Rehberin konusu, alacaklının faiz talebini nasıl hatasız kuracağıdır.
Temerrüdün Başladığı An
Faiz hesabının başlangıcı, borcun muaccel olduğu değil temerrüdün doğduğu tarihtir. Sözleşmede kesin bir vade kararlaştırılmışsa ihtar gerekmeden vade sonunda temerrüt doğar. Vade belirsizse, alacaklının usulüne uygun ihtarı gerekir. Faturaya "vade" yazılmış olması tek başına her zaman yeterli sayılmadığından, sipariş formu, sözleşme ve teslim belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Alacaklının Elindeki Belgeler
- Sözleşme veya siparişi teyit eden yazışma
- İrsaliye ve teslim tutanağı
- Fatura ve tebliğine ilişkin kayıt
- Cari hesap ekstresi ve mutabakat yazışmaları
- Gönderilmişse ihtarname ve tebliğ şerhi
Sözleşmesel Faiz ile İlan Edilen Oran İlişkisi
Taraflar faiz oranını serbestçe kararlaştırabilir; ancak alacaklı aleyhine ağır biçimde dengesiz koşullar, ticari hayatın dürüstlük ölçütleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle tartışma konusu olabilir. Sözleşmede hiç faiz düzenlenmemişse, ticari işlerde ilan edilen oran uygulanır. Talep dilekçesinde "hangi dönem için hangi oranın" istendiğinin dönem dönem gösterilmesi, hesabın denetlenebilir olmasını sağlar.
İcra Takibi mi, Dava mı?
Elde imzalı bir belge varsa ilamsız takip pratik yol olabilir; ancak borçlunun itirazı takibi durdurur. Cari hesap ilişkisi karmaşıksa ve karşı taraf mahsup iddiasında bulunacaksa, doğrudan alacak davası daha sağlıklı sonuç verir. Ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurunun dava şartı olduğu hâller bulunduğundan, bu adımın atlanması davanın usulden reddine yol açar.
Hesap Hatalarından Kaçınmak
- Her fatura için ayrı temerrüt tarihi belirleyin, toplu hesap yapmayın.
- Kısmi ödemeleri hangi borca mahsup ettiğinizi belgeleyin.
- Faiz türünü (ticari temerrüt faizi) talepte açıkça yazın.
- Zamanaşımı süresinin dolmasına yaklaşan alacakları öne alın.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; oranın ilan edildiği dönem, sözleşme metni ve faturaların tarihi hesabı değiştirdiğinden, takip başlatmadan önce alacak tablosunun bir hukukçuyla kontrol edilmesi yerinde olur.