Kahve ve kahve ekstraktlarının bileşim, isimlendirme ve etiketleme kurallarını belirleyen 2016/7 sayılı Tebliğ, hem üretici hem ithalatçı hem de perakendeci bakımından doğrudan yaptırım doğurabilen bir düzenlemedir. Bu alandaki uyuşmazlıkların büyük çoğunluğu ürünün güvenliğinden değil, ürünün adlandırılmasından ve etiket beyanlarından kaynaklanır.
Ürün Adı Bir Pazarlama Tercihi Değildir
Tebliğ kapsamında "kahve", "kahve ekstraktı", "çözünebilir kahve" gibi adlandırmalar, ürünün gerçek bileşimine bağlı teknik tanımlardır. Ürünün içeriği tanımı karşılamıyorsa, ambalajda o adın kullanılması tek başına aykırılık oluşturur. Karışım ürünlerde ise karışım oranının tüketiciyi yanıltmayacak biçimde gösterilmesi gerekir.
Denetimde En Sık Rastlanan Aykırılıklar
- Ürün adının bileşimle uyuşmaması veya tanımı karşılamayan ürüne korunan adın verilmesi
- Etikette bulunması gereken zorunlu bilgilerin eksikliği ya da okunamayacak biçimde küçük yazılması
- İthal üründe orijinal etiketin Türkçe karşılığının hatalı çevrilmesi
- Reklam ve ambalaj görselinin, içerikte bulunmayan bir bileşeni çağrıştırması
- Parti numarası ve izlenebilirlik kayıtlarının denetimde ibraz edilememesi
Denetim Tutanağına Karşı Ne Yapılmalı?
Gıda denetimlerinde ceza, çoğunlukla numune analizi ve tutanağa dayanır. Savunmanın omurgası şu noktalarda kurulur: numunenin usulüne uygun alınıp alınmadığı, şahit numune hakkının kullandırılıp kullandırılmadığı ve itiraz numunesi analizinin süresinde talep edilip edilmediği. İtiraz numunesi hakkının süresinde kullanılmaması, uygulamada en sık görülen ve telafisi çoğu zaman mümkün olmayan kayıptır. Bu nedenle tutanak imzalanırken şerh düşülmesi ve hakların kullanıldığının belgeye geçirilmesi önemlidir.
Zincirdeki Sorumluluk Paylaşımı
- Etiket bilgilerinin doğruluğundan öncelikle ürünü piyasaya arz eden sorumludur.
- İthalatçı, yurt dışındaki üreticiden aldığı teknik dosyayı ve analiz raporlarını saklamalıdır.
- Perakendeci, kendisine ulaşan üründe açıkça görülebilir bir etiket eksikliğini bildirmekle yükümlüdür.
- Tedarik sözleşmelerine, aykırılık hâlinde rücu edilebilirliği düzenleyen açık bir madde konulması pratikte koruyucudur.
Ön Hazırlık Dosyası
Üretim ve ithalat yapan işletmelerin, her parti için bileşim analizi, etiket örneği ve tedarikçi beyanını birlikte arşivlemesi, hem denetim anında hem de sonraki itiraz sürecinde belirleyici olur. Belge sonradan üretilemez; denetim anında var olması gerekir.
Buradaki açıklamalar tanıtıcı niteliktedir. Gıda mevzuatında teknik ekler sık güncellendiğinden, ürününüze özgü değerlendirmeyi güncel tebliğ metni üzerinden ve gerekirse hukuki danışmanlık alarak yapmanız gerekir.