Kredilerin sınıflandırılması ve bunlar için ayrılacak karşılıklara ilişkin düzenlemeler, ilk bakışta yalnızca bankaların muhasebe uygulamasını ilgilendiriyor gibi görünür. Oysa bir kredinin hangi grupta izlendiği, kredi müşterisinin yeni finansman bulma imkânından teminat taleplerine kadar pek çok sonucu doğrudan etkiler.
Sınıflandırma Kararı Müşteriye Ne Yapar?
Bir kredinin canlı gruptan takip niteliğindeki gruplara aktarılması, bankanın daha yüksek karşılık ayırmasını gerektirir. Bunun müşteri tarafındaki yansıması genellikle şudur: mevcut limitlerin dondurulması, yeni kredi taleplerinin reddedilmesi, ek teminat istenmesi ve grup şirketlerinin de aynı değerlendirmeye tabi tutulması. Bu nedenle sınıflandırma, salt teknik bir işlem değil, işletmenin nakit akışını doğrudan etkileyen bir olaydır.
Gecikme Dışındaki Sınıflandırma Ölçütleri
- Ödeme gecikmesi olmasa dahi borçlunun finansal yapısında bozulma belirtileri
- Yeniden yapılandırma yapılmış kredilerde belirli bir gözlem süresi uygulanması
- Aynı borçlunun bir kredisinin sorunlu hale gelmesinin diğer kredilerini de etkilemesi
- Teminat değerindeki düşüşün risk değerlendirmesine yansıtılması
Yeniden Yapılandırmanın İki Yüzü
Ödeme güçlüğü yaşayan müşteri için yapılandırma bir çözüm gibi görünür; ancak yapılandırılmış kredinin belirli bir süre gözlem altında tutulması ve bu süre içinde yeni bir aksama yaşanması hâlinde sınıflandırmanın ağırlaşması söz konusu olabilir. Bu nedenle yapılandırma sözleşmesi imzalanmadan önce ödeme planının gerçekçi bir nakit akış projeksiyonuna dayandırılması, sonraki riski azaltır. İmzalanan protokolün, önceki borç ilişkisini ortadan kaldırıp kaldırmadığı da ayrıca değerlendirilmelidir.
Müşteri Ne Yapabilir?
Sınıflandırma kararı bankanın kendi değerlendirmesine dayandığından, müşterinin ilk adımı bankaya yazılı başvurup değerlendirmenin dayanağını sorması ve güncel finansal tablolarını sunmasıdır. Verilerin eksik veya hatalı olduğu gösterilebiliyorsa, düzeltme talebi somut belgeyle desteklenmelidir. Risk bilgilerinin hatalı bildirildiği iddiası varsa, bu bilgilerin düzeltilmesi ayrıca talep edilebilir; kişisel veri niteliğindeki kayıtların doğruluğu bakımından 6698 sayılı KVKK kapsamındaki başvuru yolu da açıktır. Bankanın uygulamalarından doğan zarar iddiası ise genel hükümler çerçevesinde adli yargıda ileri sürülür.
Kredi İlişkisinde Önleyici Adımlar
- Finansal tablolarınızı bankaya düzenli ve zamanında sunun; bilgi akışındaki kopukluk olumsuz değerlendirme doğurur.
- Ödeme aksaması öngörüyorsanız gecikme oluşmadan önce yazılı olarak bankayla temasa geçin.
- Yapılandırma protokolünün gözlem süresi ve temerrüt sonuçlarını maddeler halinde okuyun.
- Banka ile tüm yazışmaları tarih sırasıyla arşivleyin; sonraki itirazın omurgasını bu yazışmalar oluşturur.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır. Kredi ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda sözleşme hükümleri ve teminat yapısı sonucu değiştirdiğinden, kredi dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde fayda vardır.