Hipoterapi, at üzerinde yürütülen ve fiziksel ile bilişsel gelişime destek amacı taşıyan bir uygulamadır. Üniversite bünyesinde kurulan hipoterapi merkezlerinin yönetmelikleri, merkezin akademik yapısını düzenlerken, hizmetin niteliği gereği güvenlik ve sorumluluk boyutunu da kaçınılmaz olarak gündeme getirir.
Hizmetin Kendine Özgü Risk Yapısı
Uygulamanın canlı bir hayvanla ve genellikle özel gereksinimli katılımcılarla yürütülüyor olması, standart bir klinik hizmetten farklı bir risk profili doğurur. Bu nedenle merkezin güvenlik protokolü, yalnızca tıbbi değil aynı zamanda operasyonel unsurları kapsamalıdır. Öne çıkan başlıklar şunlardır:
- Katılımcının uygulamaya uygunluğunu gösteren ön sağlık değerlendirmesi
- Seans sırasında görevli personel sayısı ve konumlandırılması
- Koruyucu ekipmanın kullanımı ve kontrolüne ilişkin kayıt tutulması
- Uygulamada kullanılan hayvanın sağlık ve davranış takibinin belgelenmesi
- Acil durum senaryosunun yazılı hale getirilmesi ve tatbik edilmesi
Onam ve Bilgilendirmenin Kapsamı
Katılımcının çocuk ya da kısıtlı olduğu durumlarda onamın yasal temsilciden alınması gerekir; bununla birlikte katılımcının kendi iradesinin gözetilmesi de ihmal edilmemelidir. Bilgilendirmenin, uygulamanın beklenen katkısı yanında sınırlarını ve olası riskleri de içermesi gerekir. Uygulamanın tıbbi tedavinin yerine geçtiği izlenimini doğuracak anlatımlardan kaçınılmalıdır; bu tür bir anlatım hem yanıltıcı bilgilendirme hem de sorumluluk bakımından risk yaratır.
Bir Olay Meydana Gelirse
Seans sırasında yaralanma gibi bir olay yaşandığında, sorumluluk değerlendirmesi merkezin gözetim ve özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği üzerinden yapılır. Burada belirleyici olan, olay anında düzenlenen tutanak, görevli personel listesi ve ön değerlendirme kayıtlarıdır. Olaydan sonra hazırlanan kayıtlar, olay anında tutulanlar kadar güçlü kabul edilmez. Kuruluşun statüsüne göre tazminat talebi adli veya idari yargıda ileri sürülür; personelin kişisel kusuru iddiası ise ayrıca değerlendirilir.
Katılımcı Verilerinin Korunması
Merkezde tutulan sağlık ve engellilik durumuna ilişkin kayıtlar, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel nitelikli kişisel veridir. Seans videolarının eğitim veya tanıtım amacıyla kullanılması, ayrı ve açık bir rıza gerektirir; genel katılım onamı bu kullanımı kapsamaz.
Merkez İçin Kontrol Adımları
- Her katılımcı için ön değerlendirme formunu seans öncesinde tamamlayın.
- Seans kayıtlarını tarih, süre ve görevli bilgisiyle tutun.
- Olay bildirim formunu hazır bulundurun ve olay günü doldurun.
- Görüntü kullanımı için ayrı rıza metni düzenleyin.
Buradaki bilgiler genel bir çerçeve sunmaktadır. Uygulamanın niteliği ve katılımcının durumu sorumluluk değerlendirmesini değiştirebileceğinden, merkez protokollerinizin ve karşılaştığınız somut olayın hukuki açıdan ayrıca incelenmesi yerinde olur.