Dampinge karşı önlem yürürlüğe girdikten sonra hikâye bitmez. 2016/22 sayılı Tebliğ gibi düzenlemelerin ardından gündeme gelen asıl mesele, konulan verginin farklı yollarla aşılıp aşılmadığı ve ithal eşyanın beyan edilen menşeinin gerçek olup olmadığıdır. Bu başlık, ithalatçı için ciddi bir geriye dönük tahakkuk riski taşır.
Önlemin Etkisiz Kılınması Ne Demek?
Önleme tabi ülkeden gelen ürünün, vergiden kaçınmak amacıyla üçüncü bir ülke üzerinden sevk edilmesi, orada önemsiz bir işlemden geçirilmesi ya da ürünün küçük değişikliklerle farklı bir GTİP altında beyan edilmesi, mevzuatta önlemin etkisiz kılınması olarak değerlendirilir. Böyle bir durum tespit edilirse, yürütülen soruşturma sonunda mevcut önlem üçüncü ülke menşeli ürüne veya değiştirilmiş ürüne teşmil edilebilir.
Menşe ile Çıkış Ülkesi Karıştırılmamalı
- Menşe, eşyanın hukuken hangi ülkede elde edildiğini veya esaslı değişikliğe uğradığını ifade eder; sevkiyatın yapıldığı liman ülkesi değildir.
- Basit paketleme, etiketleme, ayrıştırma gibi işlemler menşe kazandırmaz; bu işlemlerin yapıldığı ülke beyan edilirse gerçek dışı menşe beyanı ortaya çıkar.
- Tercihli menşe belgeleri (dolaşım belgeleri, menşe beyanı) sonradan kontrole gönderilebilir; ihracatçı ülke idaresinden gelen olumsuz cevap, ithalatçı bakımından ek tahakkuk doğurur.
- Tedarikçiden alınan yazılı menşe taahhüdü, idari sorumluluğu ortadan kaldırmasa da tedarikçiye rücu bakımından değer taşır.
Geriye Dönük Tahakkuk ve Ceza
Sonradan kontrol neticesinde eşyanın gerçekte önleme tabi menşeli olduğu anlaşılırsa, ödenmeyen dampinge karşı vergi ile birlikte gümrük mevzuatındaki para cezası hükümleri uygulanır ve gecikme faizi işletilir. Beyanın bilerek gerçeğe aykırı düzenlendiği yönünde bulgu varsa, konu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve kaçakçılıkla mücadele mevzuatı bakımından ayrıca değerlendirilebilir. Bu nedenle iyi niyetin belgeyle desteklenmesi kritik önemdedir.
İthalatçı İçin Önleyici Kontrol Listesi
- Tedarikçinin üretim tesisini ve üretim kapasitesini doğrulayan belgeleri (fabrika denetim raporu, üretim akış şeması) dosyanızda tutun.
- Ödeme akışını banka kayıtlarıyla izlenebilir kılın; nakit veya üçüncü kişi üzerinden ödeme, incelemede soru işareti yaratır.
- Navlun ve konşimento kayıtlarındaki yükleme limanının, beyan edilen menşeyle tutarlılığını kontrol edin.
- Yürürlükteki önlem listelerini periyodik olarak tarayın; yeni açılan soruşturmalar mevcut tedarik zincirinizi etkileyebilir.
İdari İşleme İtiraz Yolu
Gümrük idaresince yapılan ek tahakkuk ve kesilen cezaya karşı, gümrük mevzuatında öngörülen idari itiraz yolu tüketildikten sonra vergi mahkemesinde dava açılır. Önlemi teşmil eden tebliğin kendisine karşı ise 2577 sayılı İYUK çerçevesinde iptal davası gündeme gelir. İki yolun süreleri ve muhatapları farklı olduğundan, hangi işleme itiraz edildiğinin dilekçede net gösterilmesi gerekir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Menşe ve önlem uygulamaları eşya bazında değiştiğinden, tedarik zincirinizi kurgularken ve bir sonradan kontrol yazısı aldığınızda ayrıntılı hukuki inceleme yaptırmanız faydalı olacaktır.