Üniversitelere bağlı ağız ve diş sağlığı merkezleri, hem sağlık hizmeti sunar hem de eğitim ve araştırma faaliyeti yürütür. Uşak Üniversitesi Ağız ve Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği gibi düzenlemeler merkezin işleyişini belirlerken, hasta ilişkisinden doğan hukuki sorumluluk ayrı bir mevzuat çerçevesinde değerlendirilir. Bu rehber, uyuşmazlık doğmadan alınabilecek somut önlemleri sıralar.
Aydınlatılmış Onamın Gerçek İşlevi
Diş hekimliği uygulamalarında onam, imzalanmış bir form olmaktan öte, hastanın gerçekten bilgilendirildiğini gösteren bir süreçtir. Onamın güçlü sayılması için şu unsurların bulunması beklenir:
- Planlanan işlemin, alternatiflerinin ve hiç yapılmaması hâlindeki sonucun anlatılması.
- Olası komplikasyonların, genel ifadelerle değil işleme özgü biçimde belirtilmesi.
- Tahmini süre ve maliyet bilgisinin verilmesi.
- Hastaya soru sorma ve düşünme imkânı tanınması.
- Onamın işlemden hemen önce değil, makul bir zaman önce alınması.
Eğitim Boyutunun Ayrıca Bildirilmesi
Üniversite merkezlerinde işlemin bir kısmı öğrenci veya asistan tarafından, gözetim altında yapılabilir. Bu durumun hastaya önceden bildirilmesi, sonradan gündeme gelen "kim yaptı" tartışmasını büyük ölçüde önler. Gözetimi yapan öğretim elemanının kimliğinin dosyaya yazılması da aynı ölçüde önemlidir.
Kayıt Düzeni: Dosya Uyuşmazlığın Merkezindedir
- Anamnez, alerji ve kullanılan ilaç bilgisi eksiksiz doldurulmalıdır.
- İşlem öncesi ve sonrası radyografiler tarih bilgisiyle saklanmalıdır.
- Kullanılan materyalin marka ve lot bilgisi kaydedilmelidir.
- Randevuya gelmeyen hasta ve verilen uyarılar dosyaya işlenmelidir.
- Sonradan yapılan eklemeler, tarih belirtilerek ve önceki kayıt silinmeden yapılmalıdır.
Kayıt üzerinde sonradan yapılan izahsız değişiklik, teknik incelemede kolaylıkla fark edilir ve savunmanın bütününe gölge düşürür.
Sorumluluk Türlerinin Ayrımı
Bir olumsuz sonuç ortaya çıktığında; sağlık hizmetinden doğan tazminat talebi, disiplin süreci ve koşulları oluşursa ceza soruşturması aynı anda gündeme gelebilir. Üniversite merkezlerinde hizmet kusuru ile kişisel kusur ayrımı, davanın hangi yargı kolunda ve kime karşı açılacağını belirlediğinden, ilk aşamada doğru tespit edilmelidir. Bu ayrım, hastanın açacağı davada olduğu kadar hekimin savunmasında da belirleyicidir.
Hasta Verilerinin Korunması
Ağız ve diş sağlığı kayıtları sağlık verisi niteliğindedir ve 6698 sayılı KVKK bakımından özel nitelikli veri korumasına tabidir. Görsel kayıtların eğitim veya tanıtım amacıyla kullanılması, ayrı ve açık bir rızayı gerektirir; tedavi için alınan onam bu kullanımı kapsamaz.
Şikâyet Geldiğinde İlk Adım
Şikâyet bildirimi alındığında yapılacak ilk iş, hasta dosyasının bütününü değişiklik yapmadan yedeklemek ve olay kronolojisini yazılı hâle getirmektir. Sonrasında sürecin hangi mecrada ilerleyeceğine göre savunma kurgulanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; sağlık hizmetinden doğan uyuşmazlıklar yüksek oranda tıbbi bilirkişi değerlendirmesine dayandığından, somut olayınızda dosya içeriğinin ayrıca incelenmesi gerekir.