Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği, kamuya ait veya hazine taşınmazları ile özel mülkiyete konu alanlarda büyük ölçekli rüzgâr ve güneş yatırımlarının tahsis usulünü düzenler. Dayanağını 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun oluşturur. Yatırımcı açısından burada iki ayrı hukuk alanı iç içe geçer: ihale/yarışma hukuku ve enerji piyasası düzenlemesi.
YEKA Sürecinin Aşamaları
Süreç, bakanlıkça alanın ilan edilmesiyle başlar. Şartname satın alınması, ön yeterlik değerlendirmesi, teminat sunulması, yarışmanın yapılması ve sonuçların onaylanması izler. Kazanan yatırımcıyla imzalanan sözleşme; tavan fiyat üzerinden teklif edilen alım fiyatı, yerli katkı taahhüdü, üretim tesisi kurma ve devreye alma takvimi gibi ağır yükümlülükler içerir. Bu yükümlülüklerin her biri teminatla desteklenir; gecikme genellikle teminat gelir kaydı sonucunu doğurur.
En Sık Görülen Uyuşmazlık Başlıkları
- Ön yeterlik dışı bırakma: belge eksikliği, iş deneyiminin kabul edilmemesi veya iş ortaklığı yapısının şartnameye uymadığı gerekçeleri
- Teminat irat kaydı: takvime uyulmaması ya da yerli katkı taahhüdünün karşılanmadığı iddiası
- Bağlantı ve kapasite: bağlantı görüşü ve şebekeye erişimde yaşanan gecikmeler
- İzin süreçleri: ÇED, imar, orman izni ve kamulaştırma aşamalarındaki tıkanmalar
İdari İşleme Karşı Ne Yapılır
Yarışma sürecindeki işlemler idari nitelik taşıdığından, denetimi idari yargıda yapılır. Şartnamede öngörülen bir itiraz mekanizması varsa öncelikle o mekanizma işletilmelidir; şikâyet yolu tüketilmeden dava açılması usul yönünden sorun yaratabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca iptal davasında dava açma süresi işlemin tebliğinden itibaren işler ve yürütmenin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülmelidir. Enerji yatırımlarında zaman kaybının telafisi güç olduğundan, yürütmenin durdurulması talebinin gerekçesi somut zararla desteklenmelidir.
Yatırımcı İçin Risk Azaltıcı Adımlar
- Şartname ve zeyilnamelerin tüm versiyonlarını tarih sırasıyla saklayın; sonradan değişen hüküm iddiaları burada çözülür.
- Yerli katkı taahhüdüne ilişkin üretim, tedarik ve muayene kayıtlarını denetime hazır biçimde tutun.
- Takvim yükümlülüklerinde mücbir sebep veya idareden kaynaklı gecikme varsa, gecikmeyi doğuran her yazışmayı gerçekleştiği anda kayda geçirin.
- Arazi üzerindeki üçüncü kişi hakları, irtifak ve orman izinleri konusunda yatırım kararı öncesinde tapu ve kadastro incelemesi yaptırın.
Bu içerik yatırım süreçlerinin genel hukuki haritasını çıkarmak amacıyla hazırlanmıştır. YEKA düzenlemeleri sık güncellendiğinden, her yarışma için yürürlükteki metin ve ilgili şartname esas alınmalı; bağlayıcı karar öncesinde konuya özgü hukuki destek alınmalıdır.