4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, anonim ve limited şirketlerin kuruluş aşamasında sermayeleri üzerinden hesaplanan bir ödemeyi Rekabet Kurumu payı olarak öngörür. 2017/4 sayılı Tebliğ, bu ödemenin usulünü ve muhatabını belirleyen düzenlemedir; ihmal edildiğinde şirketin değil çoğu zaman kurucuların ve sicil sürecinin sorunu haline gelir.
Ödeme Yükümlülüğü Ne Zaman Doğar?
Yükümlülük, şirketin kuruluşunda ve sermaye artırımı işlemlerinde gündeme gelir. Kritik nokta, ödemenin tescilden önce yapılması ve dekontun sicil dosyasına eklenmesidir. Tescil başvurusu sırasında bu belgenin bulunmaması, dosyanın eksiklik nedeniyle beklemeye alınmasına ve kuruluş takviminin sarkmasına yol açar.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Ödemenin hatalı hesap veya yanlış kurum adına yapılması
- Artırılan sermaye yerine toplam sermaye üzerinden hesap yapılması ya da tersi
- Dekontta şirket unvanının eksik veya hatalı yazılması
- İç kaynaklardan yapılan artırımlarda yükümlülüğün gözden kaçırılması
- Şube ve merkez nakli işlemlerinde mükerrer ödeme yapılması
Eksik veya Fazla Ödeme Halinde Ne Yapılır?
Eksik ödemede yapılması gereken, farkın gecikmeden tamamlanması ve tamamlayıcı dekontun sicile sunulmasıdır. Fazla veya sehven yapılan ödemelerde ise iade talebi, ödemeyi yapan tüzel kişi adına ve dekont, tescil belgeleri ile hesap bilgileri eklenerek yazılı biçimde yapılır. İade talebinin reddi veya cevapsız bırakılması halinde başvurulacak yol idari yargıdır; bu nedenle talep tarihinin belgelenmesi önem taşır.
Şirket İçi Sorumluluk Boyutu
Yükümlülüğün atlanması, çoğu zaman kuruluş işlemlerini yürüten yönetici veya danışman ile şirket arasında iç ilişkide tartışmaya dönüşür. Ticaret sicili nezdinde doğan gecikme, ticari sözleşmelerin imzalanmasını, banka hesabının açılmasını ve faaliyet izinlerini geciktirebildiğinden, doğan zararın kim tarafından karşılanacağı sözleşmesel bir mesele haline gelir. Bu riski azaltmanın yolu, kuruluş dosyasında ödemenin ayrı bir kontrol kalemi olarak izlenmesidir.
Kuruluş ve Artırım Dosyası İçin Adım Sırası
- Esas sözleşme ve sermaye tutarını kesinleştirin.
- Ödeme tutarını sermaye tabanına göre hesaplayın ve hesaplamayı yazılı olarak dosyalayın.
- Ödemeyi şirket unvanı görünecek şekilde yapın, dekontu iki nüsha alın.
- Dekontu tescil başvuru evrakına ekleyin.
- Tescil sonrası dekontu şirketin kuruluş klasöründe kalıcı olarak saklayın.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır; sermaye yapısına ve işlem türüne göre hesaplama farklılık gösterebileceğinden, tescil öncesinde mali müşavir ve hukuk danışmanı görüşünün birlikte alınması yerinde olur.