Gıda katkı maddelerinin saflık kriterleri ve tanımları, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile Türk Gıda Kodeksi çerçevesinde belirlenir. Üretici için bu düzenleme, kullanılan katkının yalnızca izinli olmasını değil, öngörülen spesifikasyona uygun olmasını da zorunlu kılar.
İzinli Olmak ile Spesifikasyona Uygun Olmak Aynı Şey Değildir
Bir katkı maddesinin ilgili gıda grubunda kullanımına izin verilmiş olması yeterli değildir. Aynı katkının ağır metal içeriği, saflık derecesi, tanımlama kriterleri ve üretim yöntemi de belirlenen sınırlar içinde kalmalıdır. Denetimde en sık karşılaşılan tablo, izinli bir katkının spesifikasyon dışı saflıkta olması nedeniyle uygunsuzluk kararı verilmesidir.
Tedarik Zincirinde Sorumluluk
- Katkı tedarikçisinden alınan analiz sertifikasının parti numarasıyla eşleşmesi
- Sertifikanın hangi standarda göre düzenlendiğinin belirtilmiş olması
- Tedarikçinin kayıt veya onay durumunun doğrulanması
- Depolama koşullarının katkının stabilitesine uygunluğu
- Son kullanma tarihi geçen partilerin üretimden ayrılması
Etiket ve Beyan Uyumsuzluğu
Ürün etiketinde katkının doğru adı veya kod numarasıyla belirtilmemesi, bağımsız bir uygunsuzluk başlığıdır. Ayrıca ürünün "katkısız" ya da benzeri ifadelerle tanıtılması, gerçekte katkı içeriyorsa tüketiciyi yanıltıcı beyan olarak değerlendirilir. Bu tür tespitler idari yaptırımın yanında, tüketici mevzuatı bakımından ayrıca sonuç doğurabilir.
Uygunsuzluk Tespit Edildiğinde İzlenecek Yol
Denetimde numune alınması halinde şahit numunenin ayrılıp ayrılmadığı, analiz raporunun hangi laboratuvarca düzenlendiği ve rapora itiraz için tanınan sürenin bildirildiği kontrol edilmelidir. İkinci analiz talebi süresinde yapılmazsa ilk rapor esas alınır. İdari para cezası ile birlikte ürünün toplatılması veya faaliyetin durdurulması kararı da verilebileceğinden, her işlem için başvuru yolu ayrı ayrı belirlenmelidir. Tebliğ tarihinin kaydedilmemesi, en sık görülen süre kaybı nedenidir.
Üretim Tesisinde Önleyici Sistem
- Katkı bazlı bir izlenebilirlik defteri tutun; parti, tedarikçi ve sertifika bilgisini birlikte kaydedin.
- Her yeni tedarikçi için spesifikasyon uygunluk kontrolünü yazılı yapın.
- Reçete değişikliklerini onay mekanizmasına bağlayın.
- Etiket metinlerini reçete değişiminde yeniden gözden geçirin.
- Numune alınan denetimlerde tutanağa gözlemlerinizi yazdırın.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme sunar; gıda kodeksi düzenlemeleri sık güncellendiğinden, üretim reçeteleri ve etiketler için güncel mevzuat kontrolü ile hukuki değerlendirmenin birlikte yürütülmesi yerinde olur.